Wpis w Panoramie kultury sądeckiej z czerwca 2008 roku:
W „afrykańskim klimacie” odbyło się lutowe spotkanie klubowe CEM, które miało miejsce w MOK w dniu 16 lutego b.r. Stało się to dzięki obecności gości, którzy swoimi opowieściami przenieśli nas do Tanzanii.
Magdal
ena Tatara (esperantystka z Krakowa) i Robert Kamiński (Prezes Zarządu Głównego Polskiego Związku Esperantystów) uczestniczyli w 109 Światowym Kongresie Esperanto, który odbył się w dniach 3–10 sierpnia 2024 r. w Aruszy w Tanzanii, co było historycznym, pierwszym takim wydarzeniem na kontynencie afrykańskim. Magda i Robert w bardzo bezpośredni, ciepły a zarazem interesujący sposób opowiedzieli o swojej podróży do miejsca kongresowego, o Tanzanii i Zanzibarze, o samym kongresie i atmosferze tam panującej, o zwiedzanych miejscach. Wszystko to było ilustrowane fotografiami ich autorstwa.
Tanzania – Zjednoczona Republika Tanzanii – to państwo we wschodniej Afryce powstałe z połączenia dawnych kolonii brytyjskich: Tanganiki (do I wojny światowej niemieckiej) oraz brytyjskiego Zanzibaru, co symbolizuje nazwa utworzona z pierwszych sylab nazw obu krajów TAN+ZAN.
Zanzibar to wyspa na Oceanie Indyjskim w całości należąca do Tanzanii. Przedstawiając ten kraj prelegenci pokazali ważne obiekty a także codzienne życie mieszkańców w miejscach, które nie są bogate ale są kolorowe straganami z lokalnymi wyrobami i gdzie głównym środkiem transportu oferowanym turysto jest motocykl. Mieszkańcy Tanzanii są bardzo serdeczni i otwarci, o czym świadczy ich pozdrowienie „ jambo” (cześć) oraz powiedzenie „hakuna matata” oznaczające „nie martw się” lub „żadnych problemów” często słyszane jako powitanie i odpowiedź na codzienne troski, spopularyzowane przez „Króla Lwa”, ale głęboko zakorzenione w kulturze Afryki Wschodniej.
Kongres 
odbywał się w International Conference Center (AICC) w Aruszy, w sali która może pomieścić ok. 1500 osób. W kongresie wzięło udział ok. 700 osób z ponad 60 krajów, a tematem przewodnim było „Język, człowiek i środowisko dla lepszego świata”. Arusza to jedno z największych miast Tanzanii (liczy ponad 600 tys. mieszkańców) położone w pobliżu granicy z Kenią u podnóża majestatycznej góry Meru. Góra ta jest drugim co do wysokości szczytem w Tanzanii po Kilimandżaro. Miasto Arusza stanowi punkt wyjścia na safari w północnej Tanzanii. Dało to uczestnikom kongresu możliwość odbycia wycieczki, w czasie której z okien samochodu można było zobaczyć zwierzęta tam żyjące.
. Ciekawe do zwiedzania okazało się Narodowe Muzeum Historii Naturalnej, w którym znajdują się wystawy dotyczące wczesnego człowieka, roślin i zwierząt regionu oraz historii miasta. Po terenie muzeum swobodnie spaceruje ogromny żyjący ok. 200 lat żółw.
Kolejnym ważnym obiektem jest Centrum Dziedzictwa Kultury w Afryce. Jest to duża galeria sztuki mieszcząca się w imponującym budynku a jednocześnie nawiązującym do afrykańskich symboli. Rozległy kompleks muzealny prezentuje kolekcję sztuki afrykańskiej, w tym rzeźby w drewnie, posągi, maski, obrazy, meble, przybory i tradycyjne drzwi z Zanzibaru.
Nasi goście ciekawie opowiedzieli o zwiedzaniu cmentarza polskich uchodźców w Tenger w rejonie Aruszy. Cmentarz ten jest największym i najlepiej zachowanym miejscem pochówku obywateli Polski w Tanzanii a także w całej Afryce. Spoczywa tam 150 polskich wygnańców z okresu II wojny światowej, którzy towarzyszyli Armii gen. Andersa w wędrówce ze Związku radzieckiego do Iranu i Palestyny. Zostali oni przetransportowani i osiedlili się w brytyjskich koloniach w tym na obszarze ówczesnej Tanganiki (obecnie Tanzanii). Uchodźcy zakładali osady, z których najwięcej było w Tenger i liczyły ok. 5 tys. mieszkańców. Cmentarz ten jak i inne cmentarze Polaków w Tanzanii otoczone są opieką przez polską ambasadę w Tanzanii i jest bardzo zadbany, co na tle miejsc pochówku tamtejszych zmarłych jest wyjątkowe. W Tanzanii nie ma cmentarzy, które byłyby otoczone opieką i pamięcią o zmarłych.
W zorganizowaniu wycieczki do Tengeru pomogła ówczesna wicekonsul z ambasady RP w Tanzanii Krystyna Fatyga. Ona też uczestniczyła w zwiedzaniu cmentarza i opowiedziała jego historię. Relacja naszych gości z ich podróży i udziału w 109 Światowym Kongresie Esperanto nacechowana ich osobistymi wrażeniami, wzbogacona wieloma zdjęciami przeniosła uczestników spotkania w inny ciekawy i z wielu stron nieznany kraj Afryki.
Kongres zorganizowany w Tanzanii podkreślił zainteresowanie językiem i rosnącą rolę esperanto w Afryce. Opowieści o kongresie, który obejmował wydarzenia naukowe, kulturalne, ochronę środowiska, nabożeństwa ekumeniczne potwierdziły, ze jest to impreza promująca jedność, współpracę i esperanto jako narzędzie łączące ludzi ponad granicami kulturowymi.
Wystąpienie Magdaleny Tatara i Roberta Kamińskiego przyjęte zostało przez uczestników spotkania bardzo serdecznie i nagrodzone głośnym brawami. W trakcie spotkania Prezes Zarządu Głównego PZE Robert Kamiński przedstawił krótką informację o działaniach związku i zaprosił wszystkich do udziału w 43 Polskim Kongresie Esperantystów, który w dniach 23 – 26 .07. 2026 r. odbędzie się w Bielsku Białej.
Maria Baran
„June kaj kune” to pierwszy w historii musical, który powstał oryginalnie w języku esperanto – nie jest on więc tłumaczeniem żadnego innego dzieła.
Jego premiera odbyła się w ramach 78. Międzynarodowego Kongresu Młodzieży (Internacia Junulara Kongreso, w skrócie: IJK). Tytuł musicalu jest zarazem mottem samego TEJO i oznacza: „młodzi razem”. Opowiada on historię uczestników fikcyjnego Międzynarodowego Kongresu Młodzieży: niektórzy z nich odnajdują miłość, inni swoje obecne „miejsce na ziemi”, a jeszcze inni nieoczekiwaną pomoc.
Nie ma jednego bohatera tej opowieści, tematem i zarazem główną gwiazdą programu jest sam wymieniony kongres. 34 młodych ludzi, mieszkających w 14 krajach i 5 częściach świata połączyło siły w tym wyjątkowym projekcie. Spektakl został zaprezentowany 26 sierpnia 2022 r. o godzinie 20:00 podczas IJK 2022 w Westelbeers w Holandii.
Na realizację tego projektu TEJO otrzymało dofinansowanie z programu Erasmus+ w ramach programu KA152. Ponadto, w jego realizacji realizacji pomogło pięć innych. stowarzyszeń: Katalońska Młodzież Esperancka, Niemiecka Młodzież Esperancka, Włoska Federacja Esperantystów, EUROKKA i Polskie Stowarzyszenie Esperantystów.
Cały musical jak i lista poszczególnych piosenek są dostępne do obejrzenia w serwisie YouTube:
June Kaj Kune – La Muzikalo
Organizanto – June kaj Kune
Kantoj – June kaj Kune
Lidia Komar
Co roku w grudniu w związku z rocznicą urodzin twórcy esperanta CEM obchodzi „Dzień Zamenhofa’. Tym razem świętowaliśmy 19 grudnia 2025 roku. Był tradycyjny tort Zamenhofa, wspomnienia o naszym Przyjacielu śp. Romanie Dobrzyńskim oraz śpiewanie kolęd w języku esperanto i w języku polskim.
„Zamenhof Tago” oraz wystawa „Esperanto poza granicami czasu i przestrzeni”, której uroczysty wernisaż odbył się 7 listopada 2025 roku w Ratuszu Miasteczka Galicyjskiego w Nowym Sączu – to dwa nasze wydarzenia upamiętniające Ludwika Zamenhofa .O tych przedsięwzięciach znalazły się informacje na światowej platformie esperanckiej „Eventa servo”.
„Dzień Zamenhofa” w Miejskim Ośrodku Kultury rozpoczął się przywitaniem przez Wiceprezes Zarządu CEM Jolantę Kieres przybyłych na to spotkanie osób. Wśród uczestników była Jadwiga Banach reprezentująca Zarząd SUTW, która dziękując za zaproszenie na spotkanie złożyła serdeczne życzenia dalszych osiągnięć naszemu stowarzyszeniu oraz wyraziła przekonanie o kontynuowaniu współpracy między CEM i SUTW.
Jolanta Kieres przedstawiła krótką informację o tradycji i formach obchodów „Dnia Zamenhofa” przez esperantystów na całym świecie. Następnie odśpiewany został „Hymn Esperanto” przy akompaniamencie akordeonu, na którym grała Alicja Skalska. Głównym punktem spotkania były wspomnienia o śp, Romanie Dobrzyńskim, wybitnym polskim esperantyście, dziennikarzu i dokumentaliście. Prelekcję o Jego życiu i twórczości a przede wszystkim o Jego współpracy z sądeckimi esperantystami przedstawiła Maria Baran. Podsumowaniem jej prelekcji był wiersz Haliny Różanek esperantystki ze Szczecina, który odczytała Wanda Śmigielska. Wiersz stworzyła Halina w czasie pobytu w 2022 roku naszej 30 osobowej grupy w Niemczech. W dalszym ciągu spotkania były wspomnienia z osobistych kontaktów naszych esperantystów z Romanem Dobrzyńskim. I tak Bożena Kocyk opowiedziała o prywatnych spotkaniach i ciekawych rozmowach z Romanem. Zaprezentowała wydawnictwa książkowe autorstwa Romana Dobrzyńskiego gorąco zachęcając do ich czytania. Wspomnieniami o Romanie podzieliły się Alicja Skalska, Jolanta Kieres i Lidia Komar.
Śp. Roman Dobrzyński jako wybitny esperantysta, pisarz, filmowiec – dokumentalista, serdeczny człowiek o dużym poczuciu humoru i humanista pozostaje w naszej pamięci jako nasz Przyjaciel.
W trakcie spotkania uczestnicy kursów języka esperanto prowadzonych przez Jolantę Kieres przedstawili krótką scenkę humorystyczną opartą o tekst R. Dobrzyńskiego. Tekst zaadoptowała Ewa Merha a indywidualne role odegrały Zofia Homoncik i Wanda Śmigielska.
W związku ze zbliżającymi się Świętami Bożego Narodzenia było chóralne śpiewanie kolęd w języku esperanto i języku polskim na tle muzycznym akordeonu w wykonaniu Alicji Skalskiej. Były też życzenia świąteczno – noworoczne składane sobie nawzajem a szczególnie wesołe zaprezentowała Wanda Śmigielska. W radosnej i przyjacielskiej atmosferze spożywaliśmy tradycyjny „Tort Zamenhofa”.
Maria Baran
Poniżej znajduje się link do prelekcji Marii Baran o tytule:
ROMAN DOBRZYŃSKI – wybitny polski esperantysta i jego współpraca z sądeckimi esperantystami.
Z wielkim smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Romana Dobrzyńskiego. Był dla nas nie tylko bliskim przyjacielem, ale także człowiekiem o niezwykłej wrażliwości, inteligencji i poczuciu humoru, które potrafiło rozjaśnić nawet najtrudniejsze chwile.
Roman był wybitnym esperantystą, którego pasja do języka esperanto przerodziła się w konkretne dzieła. Tworzył książki, które nie tylko promowały ten język, ale także ukazywały jego piękno i obecność w świecie, w ludziach, kulturach i codziennych historiach.
Poprzez swoje filmy przedstawiał działalność społeczności esperanckich na różnych kontynentach, w tym w Japonii i Brazylii, przybliżając tym samym ideę esperanto tysiącom ludzi i czyniąc ideały wzajemnego zrozumienia i otwartości bardziej namacalnymi.
Straciliśmy nie tylko wybitnego specjalistę i ambasadora idei jednoczącej ludzi ponad granicami, ale przede wszystkim dobrego, mądrego i życzliwego człowieka. Jego kreatywność, praca i obecność na zawsze pozostaną z nami – w naszych wspomnieniach, rozmowach i w dziełach, które nadal będą nas inspirować.
Muzeum Ziemi Sądeckiej w Nowym Sączu wspólnie z Centrum Edukacji Międzykulturowej zorganizowało wystawę „Esperanto poza granicami czasu i przestrzeni”. Wystawa potrwa 3 miesiące, znajduje się w budynku ratusza w Miasteczku Galicyjskim i została uroczyście otwarta 07.11.2025.
Plansze, w Esperanto i po polsku, obrazujące życie i osiągnięcia Ludwika Zamenhofa oraz wiele ciekawych informacji o ruchu esperanckim w kraju i za granicą, zostały przygotowane w 2017 roku w setną rocznicę śmierci Zamenhofa. Rok ten był ogłoszony przez UNESCO rokiem Zamenhofa (razem z Tadeuszem Kościuszko). Odbyło się to na wniosek Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a pośrednio na wniosek polskich esperantystów.
W tym czasie sfinalizowano też kilkuletnie wysiłki wpisania Esperanta na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce. Jedna z plansz przedstawia moment wręczenia decyzji na ręce Haliny Komar i Kazimierza Krzyżaka przez wiceminister Ministerstwa Kultury.
Razem z planszami została wydana broszura z tymi samymi zdjęciami. Wydawcami byli Ministerstwo Kultury, Ambasada Polska w Seulu oraz Centrum Edukacji Międzykulturowej. Ambasada w Korei Południowej była zaangażowana ponieważ w Seulu w 2017 odbywał się Światowy Kongres Esperanta z udziałem ponad 1000 osób z kilkudziesięciu krajów.
Broszura została wydana w Esperanto i w j.angielskim aby dotrzeć do jak najszerszego kręgu odbiorców niepolskojęzycznych.
Program uroczystości otwarcia wystawy zawierał oficjalne przywitanie gości przez z-cę dyrektora muzeum, przywitanie gości przez prezes CEM wraz z podziękowaniami dla pracowników muzeum za umożliwienie pokazania dorobku esperantystów szerszej publiczności.
Szczególne podziękowania należą się Alicji Skalskiej, Marii Baran, Jarosławowi Szewczykowi i Marianowi Kocykowi za wkład pracy przy organizacji wystawy.
Po obejrzeniu symulacji przywitania przez samego Zamenhofa (użyto Sztucznej Inteligencji) odśpiewaliśmy hymn esperancki z akompaniamentem na akordeonie Alicji Skalskiej.
Następnie wysłuchaliśmy prelekcji Marii Baran „115 lat Esperanta w Nowym Sączu”.
Poznaliśmy wiele szczegółów działalności filii Polskiego Związku Esperantystów w Nowym Sączu, jak również działalność CEM, które istnieje od 2012 roku jako samodzielna organizacja pozarządowa o szerszym spektrum zainteresowań. Do oferty kursów Esperanta dołączyliśmy kursy języka angielskiego.
Na koniec wznieśliśmy toast za udane przedsięwzięcie i delektowaliśmy się tortem w barwach biało zielonych czyli esperanckich, a goście mogli dodatkowo obejrzeć w gablotach wszelkiego typu wydawnictwa w języku Esperanto.
Bożena Kocyk
W dniach 20-25.10.2025 Nowy Sącz odwiedziła grupa Litwinów z Uniwersytetu Trzeciego Wieku z Poniewieża. Nasze stowarzyszenie wzbogaciło ich pobyt włączając się i organizując kilka punktów programu, tym bardziej, że przyjazd odbył się w ramach programu Erasmus, w którym i CEM jest zaangażowany. Jedną z uczestniczek była litewska esperantystka, która okazała się nieoceniona, ponieważ Esperanto było naszym podstawowym językiem do komunikacji.
Jeden z członków CEM – Marian Kocyk oprowadził grupę po Nowym Sączu pokazując najciekawsze miejsca i najważniejsze zabytki związane z historią miasta.
Następnego dnia odbyło się spotkanie członków CEM z grupą z Litwy, na którym mówiliśmy o działalności naszych stowarzyszeń i o specyfice pracy z seniorami.
Bożena i Marian Kocykowie towarzyszyli też grupie do Kamiannej, do ośrodka „Miodna Klinika” zajmującego się apiterapią. Odbyły się tam warsztaty, prowadzone przez znawcę pszczelarstwa i tematów pokrewnych. Tu także bardzo się przydało Esperanto do tłumaczenia.
Ostatnim punktem, z naszej strony, była prezentacja B.M. Kocyków „Dubaj- luksus na pustyni” z pięknymi zdjęciami z podróży i ciekawymi informacjami o Zjednoczonych Emiratach Arabskich.
Goście z Litwy z pewnością wywieźli miłe wspomnienia z pobytu w naszym mieście.
Bożena Kocyk
W Bibliotece Publicznej w Nowym Sączu odbyło się spotkanie klubowe członków CEM inaugurujące nowy rok działalności stowarzyszenia.
Pierwszym punktem programu była prezentacja wspomnień i zdjęć z podróży do Zjednoczonych Emiratów Arabskich przygotowana przez Bożenę i Mariana Kocyków pt. „Luksus na Pustyni”. Ta część spotkania była otwarta dla publiczności i zgromadziła wielu miłośników podróży i stałych bywalców imprez organizowanych przez bibliotekę.
Na początku poznaliśmy kilka szczegółów z historii, z geografii i z sytuacji gospodarczej Emiratów.
Najważniejszym z nich jest Dubaj ,który w czasie 60 lat z miasta 60 tysięcznego stał się ponad 3 milionową metropolią. Ogromne złoża ropy naftowej pozwoliły na inwestycje nieznane w innych miejscach. Jest tam najwyższy budynek świata Burg Kalifa liczący 150 pięter, z którego roztacza się widok na całą okolicę. Inny wspaniały, w kształcie żagla, budynek to Burg al Arab czyli najwyższy, super luksusowy hotel na świecie.
Zdecydowanie największą atrakcją są wyspy palmowe. Są to usypane sztucznie, połączone ze stałym lądem, tereny w kształcie pnia i liści palmowych. Zbudowano na nim apartamentowce, hotele, galerie handlowe i parki 
rozrywki. Zdołano ukończyć tylko jedną z palm, ponieważ pojawiły się nieoczekiwane trudności, które opóźniają budowę pozostałych dwóch.
Atrakcją w zupełnie innym stylu są „Cudowne Ogrody” z obiektami naturalnej wielkości np. samolotu, wykonanymi z kwiatów .Łącznie w całym ogrodzie zużyto 1500 tysięcy kwiatów. W Abu Zabi godne zwiedzania są meczet szejka Zajeda i i pałac prezydencki.
W dalszej części spotkania, już tylko dla członków CEM omówiono plan pracy na nadchodzący sezon. Będą kontynuowane lektoraty z Esperanta i angielskiego, spotkania klubowe i wycieczki. W kooperacji z Muzeum Okręgowym w Nowym Sączu zostanie otwarta wystawa pt „Esperanto oknem na Świat” a także organizowane będą jak co roku w grudniu Dni Zamenhofa.
Bożena Kocyk
