Co roku w grudniu w związku z rocznicą urodzin twórcy esperanta CEM obchodzi „Dzień Zamenhofa’. Tym razem świętowaliśmy 19 grudnia 2025 roku. Był tradycyjny tort Zamenhofa, wspomnienia o naszym Przyjacielu śp. Romanie Dobrzyńskim oraz śpiewanie kolęd w języku esperanto i w języku polskim.
„Zamenhof Tago” oraz wystawa „Esperanto poza granicami czasu i przestrzeni”, której uroczysty wernisaż odbył się 7 listopada 2025 roku w Ratuszu Miasteczka Galicyjskiego w Nowym Sączu – to dwa nasze wydarzenia upamiętniające Ludwika Zamenhofa .O tych przedsięwzięciach znalazły się informacje na światowej platformie esperanckiej „Eventa servo”.
„Dzień Zamenhofa” w Miejskim Ośrodku Kultury rozpoczął się przywitaniem przez Wiceprezes Zarządu CEM Jolantę Kieres przybyłych na to spotkanie osób. Wśród uczestników była Jadwiga Banach reprezentująca Zarząd SUTW, która dziękując za zaproszenie na spotkanie złożyła serdeczne życzenia dalszych osiągnięć naszemu stowarzyszeniu oraz wyraziła przekonanie o kontynuowaniu współpracy między CEM i SUTW.
Jolanta Kieres przedstawiła krótką informację o tradycji i formach obchodów „Dnia Zamenhofa” przez esperantystów na całym świecie. Następnie odśpiewany został „Hymn Esperanto” przy akompaniamencie akordeonu, na którym grała Alicja Skalska. Głównym punktem spotkania były wspomnienia o śp, Romanie Dobrzyńskim, wybitnym polskim esperantyście, dziennikarzu i dokumentaliście. Prelekcję o Jego życiu i twórczości a przede wszystkim o Jego współpracy z sądeckimi esperantystami przedstawiła Maria Baran. Podsumowaniem jej prelekcji był wiersz Haliny Różanek esperantystki ze Szczecina, który odczytała Wanda Śmigielska. Wiersz stworzyła Halina w czasie pobytu w 2022 roku naszej 30 osobowej grupy w Niemczech. W dalszym ciągu spotkania były wspomnienia z osobistych kontaktów naszych esperantystów z Romanem Dobrzyńskim. I tak Bożena Kocyk opowiedziała o prywatnych spotkaniach i ciekawych rozmowach z Romanem. Zaprezentowała wydawnictwa książkowe autorstwa Romana Dobrzyńskiego gorąco zachęcając do ich czytania. Wspomnieniami o Romanie podzieliły się Alicja Skalska, Jolanta Kieres i Lidia Komar.
Śp. Roman Dobrzyński jako wybitny esperantysta, pisarz, filmowiec – dokumentalista, serdeczny człowiek o dużym poczuciu humoru i humanista pozostaje w naszej pamięci jako nasz Przyjaciel.
W trakcie spotkania uczestnicy kursów języka esperanto prowadzonych przez Jolantę Kieres przedstawili krótką scenkę humorystyczną opartą o tekst R. Dobrzyńskiego. Tekst zaadoptowała Ewa Merha a indywidualne role odegrały Zofia Homoncik i Wanda Śmigielska.
W związku ze zbliżającymi się Świętami Bożego Narodzenia było chóralne śpiewanie kolęd w języku esperanto i języku polskim na tle muzycznym akordeonu w wykonaniu Alicji Skalskiej. Były też życzenia świąteczno – noworoczne składane sobie nawzajem a szczególnie wesołe zaprezentowała Wanda Śmigielska. W radosnej i przyjacielskiej atmosferze spożywaliśmy tradycyjny „Tort Zamenhofa”.
Maria Baran
Poniżej znajduje się link do prelekcji Marii Baran o tytule:
ROMAN DOBRZYŃSKI – wybitny polski esperantysta i jego współpraca z sądeckimi esperantystami.
Z wielkim smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Romana Dobrzyńskiego. Był dla nas nie tylko bliskim przyjacielem, ale także człowiekiem o niezwykłej wrażliwości, inteligencji i poczuciu humoru, które potrafiło rozjaśnić nawet najtrudniejsze chwile.
Roman był wybitnym esperantystą, którego pasja do języka esperanto przerodziła się w konkretne dzieła. Tworzył książki, które nie tylko promowały ten język, ale także ukazywały jego piękno i obecność w świecie, w ludziach, kulturach i codziennych historiach.
Poprzez swoje filmy przedstawiał działalność społeczności esperanckich na różnych kontynentach, w tym w Japonii i Brazylii, przybliżając tym samym ideę esperanto tysiącom ludzi i czyniąc ideały wzajemnego zrozumienia i otwartości bardziej namacalnymi.
Straciliśmy nie tylko wybitnego specjalistę i ambasadora idei jednoczącej ludzi ponad granicami, ale przede wszystkim dobrego, mądrego i życzliwego człowieka. Jego kreatywność, praca i obecność na zawsze pozostaną z nami – w naszych wspomnieniach, rozmowach i w dziełach, które nadal będą nas inspirować.
Muzeum Ziemi Sądeckiej w Nowym Sączu wspólnie z Centrum Edukacji Międzykulturowej zorganizowało wystawę „Esperanto poza granicami czasu i przestrzeni”. Wystawa potrwa 3 miesiące, znajduje się w budynku ratusza w Miasteczku Galicyjskim i została uroczyście otwarta 07.11.2025.
Plansze, w Esperanto i po polsku, obrazujące życie i osiągnięcia Ludwika Zamenhofa oraz wiele ciekawych informacji o ruchu esperanckim w kraju i za granicą, zostały przygotowane w 2017 roku w setną rocznicę śmierci Zamenhofa. Rok ten był ogłoszony przez UNESCO rokiem Zamenhofa (razem z Tadeuszem Kościuszko). Odbyło się to na wniosek Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a pośrednio na wniosek polskich esperantystów.
W tym czasie sfinalizowano też kilkuletnie wysiłki wpisania Esperanta na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce. Jedna z plansz przedstawia moment wręczenia decyzji na ręce Haliny Komar i Kazimierza Krzyżaka przez wiceminister Ministerstwa Kultury.
Razem z planszami została wydana broszura z tymi samymi zdjęciami. Wydawcami byli Ministerstwo Kultury, Ambasada Polska w Seulu oraz Centrum Edukacji Międzykulturowej. Ambasada w Korei Południowej była zaangażowana ponieważ w Seulu w 2017 odbywał się Światowy Kongres Esperanta z udziałem ponad 1000 osób z kilkudziesięciu krajów.
Broszura została wydana w Esperanto i w j.angielskim aby dotrzeć do jak najszerszego kręgu odbiorców niepolskojęzycznych.
Program uroczystości otwarcia wystawy zawierał oficjalne przywitanie gości przez z-cę dyrektora muzeum, przywitanie gości przez prezes CEM wraz z podziękowaniami dla pracowników muzeum za umożliwienie pokazania dorobku esperantystów szerszej publiczności.
Szczególne podziękowania należą się Alicji Skalskiej, Marii Baran, Jarosławowi Szewczykowi i Marianowi Kocykowi za wkład pracy przy organizacji wystawy.
Po obejrzeniu symulacji przywitania przez samego Zamenhofa (użyto Sztucznej Inteligencji) odśpiewaliśmy hymn esperancki z akompaniamentem na akordeonie Alicji Skalskiej.
Następnie wysłuchaliśmy prelekcji Marii Baran „115 lat Esperanta w Nowym Sączu”.
Poznaliśmy wiele szczegółów działalności filii Polskiego Związku Esperantystów w Nowym Sączu, jak również działalność CEM, które istnieje od 2012 roku jako samodzielna organizacja pozarządowa o szerszym spektrum zainteresowań. Do oferty kursów Esperanta dołączyliśmy kursy języka angielskiego.
Na koniec wznieśliśmy toast za udane przedsięwzięcie i delektowaliśmy się tortem w barwach biało zielonych czyli esperanckich, a goście mogli dodatkowo obejrzeć w gablotach wszelkiego typu wydawnictwa w języku Esperanto.
Bożena Kocyk
W dniach 20-25.10.2025 Nowy Sącz odwiedziła grupa Litwinów z Uniwersytetu Trzeciego Wieku z Poniewieża. Nasze stowarzyszenie wzbogaciło ich pobyt włączając się i organizując kilka punktów programu, tym bardziej, że przyjazd odbył się w ramach programu Erasmus, w którym i CEM jest zaangażowany. Jedną z uczestniczek była litewska esperantystka, która okazała się nieoceniona, ponieważ Esperanto było naszym podstawowym językiem do komunikacji.
Jeden z członków CEM – Marian Kocyk oprowadził grupę po Nowym Sączu pokazując najciekawsze miejsca i najważniejsze zabytki związane z historią miasta.
Następnego dnia odbyło się spotkanie członków CEM z grupą z Litwy, na którym mówiliśmy o działalności naszych stowarzyszeń i o specyfice pracy z seniorami.
Bożena i Marian Kocykowie towarzyszyli też grupie do Kamiannej, do ośrodka „Miodna Klinika” zajmującego się apiterapią. Odbyły się tam warsztaty, prowadzone przez znawcę pszczelarstwa i tematów pokrewnych. Tu także bardzo się przydało Esperanto do tłumaczenia.
Ostatnim punktem, z naszej strony, była prezentacja B.M. Kocyków „Dubaj- luksus na pustyni” z pięknymi zdjęciami z podróży i ciekawymi informacjami o Zjednoczonych Emiratach Arabskich.
Goście z Litwy z pewnością wywieźli miłe wspomnienia z pobytu w naszym mieście.
Bożena Kocyk
W Bibliotece Publicznej w Nowym Sączu odbyło się spotkanie klubowe członków CEM inaugurujące nowy rok działalności stowarzyszenia.
Pierwszym punktem programu była prezentacja wspomnień i zdjęć z podróży do Zjednoczonych Emiratów Arabskich przygotowana przez Bożenę i Mariana Kocyków pt. „Luksus na Pustyni”. Ta część spotkania była otwarta dla publiczności i zgromadziła wielu miłośników podróży i stałych bywalców imprez organizowanych przez bibliotekę.
Na początku poznaliśmy kilka szczegółów z historii, z geografii i z sytuacji gospodarczej Emiratów.
Najważniejszym z nich jest Dubaj ,który w czasie 60 lat z miasta 60 tysięcznego stał się ponad 3 milionową metropolią. Ogromne złoża ropy naftowej pozwoliły na inwestycje nieznane w innych miejscach. Jest tam najwyższy budynek świata Burg Kalifa liczący 150 pięter, z którego roztacza się widok na całą okolicę. Inny wspaniały, w kształcie żagla, budynek to Burg al Arab czyli najwyższy, super luksusowy hotel na świecie.
Zdecydowanie największą atrakcją są wyspy palmowe. Są to usypane sztucznie, połączone ze stałym lądem, tereny w kształcie pnia i liści palmowych. Zbudowano na nim apartamentowce, hotele, galerie handlowe i parki 
rozrywki. Zdołano ukończyć tylko jedną z palm, ponieważ pojawiły się nieoczekiwane trudności, które opóźniają budowę pozostałych dwóch.
Atrakcją w zupełnie innym stylu są „Cudowne Ogrody” z obiektami naturalnej wielkości np. samolotu, wykonanymi z kwiatów .Łącznie w całym ogrodzie zużyto 1500 tysięcy kwiatów. W Abu Zabi godne zwiedzania są meczet szejka Zajeda i i pałac prezydencki.
W dalszej części spotkania, już tylko dla członków CEM omówiono plan pracy na nadchodzący sezon. Będą kontynuowane lektoraty z Esperanta i angielskiego, spotkania klubowe i wycieczki. W kooperacji z Muzeum Okręgowym w Nowym Sączu zostanie otwarta wystawa pt „Esperanto oknem na Świat” a także organizowane będą jak co roku w grudniu Dni Zamenhofa.
Bożena Kocyk
Centrum Edukacji Międzykulturowej wsparło bardzo ciekawą inicjatywę promowania naszego lokalnego artysty Stanisława Chomiczewskiego zamieszkałego w Uhryniu.
Dnia 27.09.2025 odbył się w hotelu Galaxy w Krakowie wernisaż wystawy „Sztuka, która porusza”. Podczas uroczystości odbyła się aukcja prac artysty, z której dochód wesprze charytatywną działalność klubów Lions w Krakowie – głównych organizatorów wystawy i wernisażu. Jako ciekawy element programu mogliśmy zobaczyć i uczestniczyć w sesji zdjęciowej autora przed hotelem na prawdziwym koniu, wziąć udział w aukcji obrazów oraz w losowaniu obrazu wśród nabywców katalogu wystawy.
Studentki Krakowskiej Szkoły Flamenco uświetniły uroczystość wspaniałym pokazem tańca flamenco. Kilkoro członków CEM miało przyjemność uczestniczyć w tym wydarzeniu.
„Obrazy Chomiczewskiego uczą nas Polski, uzmysławiają nam naszą tożsamość. Nasze egoistyczne spętanie codziennością „ja” przenoszą w metafizyczną przestrzeń, która daje poczucie autentycznej wolności” (Zofia Weiss – krytyk sztuki).
Bożena Kocyk
Strona www artysty Profil FB artysty
W dniach 20-24 sierpnia 2025 roku odbył się kolejny kongres tym razem w Piotrkowie Trybunalskim. Miasto znajduje się w samym środku Polski i słynie z tego, że przez prawie 2 wieki odbywały się tam Trybunały Koronne – najwyższe trybunały ówczesnego polsko-litewskiego państwa.
W kongresie uczestniczyło 77 osób, z czego 2 obcokrajowców i 3 przedstawicieli naszego stowarzyszenia. Siedzibą ,w której odbywały się wszystkie spotkania, zebrania i koncerty były obiekty szkoły wyższej czyli Akademii Piotrkowskiej. Noclegi przygotowano w domu studenckim tejże uczelni.
Pierwszego dnia zaplanowano wycieczkę aby pokazać grupie ciekawe miejsca w okolicy. Były to:
• Sulejów z bardzo dobrze zachowanym kompleksem klasztoru Cystersów,
• Inowłódz z unikalnym romańskim kościołem św. Idziego,
• Spała z obiektami do ćwiczeń olimpijskich a będąca miejscem letniego wypoczynku prezydentów Polski
• oraz jako ostatnie betonowe, ogromne bunkry dla pociągów w miejscowości Konewka zbudowane w czasie II wojny światowej przez Niemców dla dowództwa.
W programie kongresu były ciekawe prelekcje np. redaktora Pola Retradio Macieja Jaskota „Jeden język nie wystarcza” czy Macieja Zięby „Afrykańska filozofia”. Była też prezentacja naszych członków Bożeny i Mariana Kocyków „ Dubai – luksus na pustyni”.
Jak zwykle były koncerty, wspólne śpiewy, tańce i quizy a w niedzielę msza św. w Esperanto.
Odbyło się również walne zgromadzenie członków PZE, na którym wybrano nowy zarząd i komisję rewizyjną jak również przegłosowano konieczne zmiany w statucie.
Bożena Kocyk
W dniach od 26 lipca do 2 sierpnia 2025 roku w czeskim Brnie odbył się 110 Światowy Kongres Esperanta. Obrady i większość wydarzeń miały miejsce na Uniwersytecie Mendla, w nowoczesnym budynku Wydziału Ekonomiczno-Zarządczego. Hasłem przewodnim tegorocznego spotkania było: „Esperanto i technologie jako mosty pokoju i zaufania między narodami”. Temat ten przewijał się w wielu referatach, dyskusjach i panelach, podkreślając aktualność języka międzynarodowego w świecie, w którym komunikacja coraz częściej opiera się na narzędziach cyfrowych i nowych rozwiązaniach technologicznych.
Do Brna przyjechało blisko tysiąc uczestników – łącznie zgłosiło się 1132 osób z 63 krajów, z czego 947 fizycznie pojawiło się na kongresie. Najliczniejszą grupę stanowili gospodarze, czyli esperantyści z Czech, a tuż za nimi znaleźli się goście z Niemiec, Polski i Francji. Wiek uczestników był niezwykle zróżnicowany: najmłodszy miał zaledwie rok, a najstarszy 98 lat. Średnia wieku wyniosła 58 lat, mediana 63, ale co ważne – w kongresie wzięło udział także 135 młodych esperantystów związanych z TEJO (Światowa Esperancka Organizacja Młodzieżowa), co pokazało, że ruch ma wciąż młode pokolenie kontynuatorów.
Program był bogaty i różnorodny. Kongres rozpoczął się uroczystą ceremonią otwarcia, podczas której wystąpili przedstawiciele władz lokalnych, kierownictwo UEA oraz zaproszeni goście z różnych krajów. W kolejnych dniach odbywały się liczne wykłady i sesje tematyczne, poświęcone nie tylko językowi i kulturze, lecz także roli esperanta w kontekście globalizacji i nowych technologii. Stałymi punktami programu były kursy i egzaminy językowe, targi ruchu esperanckiego księgarnia esperancka
Nie zabrakło bogatego programu kulturalnego. Codziennie odbywały się koncerty, przedstawienia teatralne, pokazy artystyczne i wspólne śpiewy, które gromadziły uczestników w salach i na dziedzińcach uczelni. Zorganizowano także wycieczki po Brnie i okolicach, dzięki którym goście mogli lepiej poznać Czechy – zarówno ich zabytki, jak i współczesne oblicze. Dla młodzieży przygotowano osobny cykl spotkań i warsztatów, sprzyjających integracji i wymianie doświadczeń.
Atmosferę kongresu codziennie dokumentował biuletyn „Drako de Brno”, który publikował relacje z najważniejszych wydarzeń, zapowiedzi programu i wywiady z uczestnikami. Był to nie tylko informator, ale też swoista kronika całego spotkania.
Następny, 111. Światowy Kongres Esperanta odbędzie się w dniach 1–8 sierpnia 2026 roku w Grazu w Austrii. Już teraz wielu uczestników z Brna zapowiedziało swój udział, co świadczy o tym, że tradycja światowych kongresów wciąż cieszy się niesłabnącą popularnością i przyciąga kolejne pokolenia.
Krystyna Sochacka
Jeśli wolisz użyć adresów tekstowych zamiast skanować kody QR, są one następujące:
Zdjęcia uczestników:
https://photos.google.com/u/1/share/AF1QipOjufNYoeoCuvO7bw1Dm1ycwP4icOdnk0txGxhur6xVTdqedF-TekMIVxH7_olHsw?key=QjRFVlh5VGZsWnBpUTJyVU1BTzdfVWZjUXR6QktR
Zdjęcia naszej grupy:
https://photos.app.goo.gl/fRLSZXJq5tuae3hk8
Na tegoroczne świętowanie przy ognisku zakończenia roku studiowania języków esperanto i angielskiego CEM wybrało pole biwakowe w malowniczo położonej kotlinie na Uhryniu pod Halą Łabowską.
19 maja – poniedziałek powitał nas zimnem i deszczem. Rozpalenie ogniska graniczyło z cudem, nie mówiąc o przygotowaniu potraw.
Na całe szczęście wizyta w pobliskiej, prywatnej Galerii Malarstwa artysty po krakowskiej ASP P. Stanisława Chomiczewskiego okazała się dla nas nie tylko bogata w przeżycia estetyczne i duchowe.
Państwo Ewa i Stanisław Chomiczewscy wspaniałomyślnie zapewnili nam dach nad głową, użyczyli grilla i oprowadzili po swoim nasyconym duchem historii i sztuki domostwie.
W pracowni Artysty poznaliśmy warsztat Jego pracy. Pan Stanisław opowiedział nam o historii i tragicznym losie Łemków zamieszkujących te tereny przed II-gą wojną światową.
Wspólnie śpiewane pieśni harcerskie i spod Łowczówka przy akompaniamencie akordeonu, w towarzystwie olejnych portretów Marszałka Piłsudskiego, tabunów koni i urokliwych pejzaży naszej Sądecczyzny potęgowało magiczne działanie tego miejsca na uczestników wspaniałego wydarzenia. Na koniec dostaliśmy katalogi z wystaw P. Stanisława z imienną dedykacją i autografem.
Z ostatniej chwili: Na uroczystej sesji Rady Powiatu Sądeckiego w dniu 13.06.2025 Stanisław Chomiczewski został uhonorowany odznaczeniem „Zasłużony dla Ziemi Sądeckiej”. Zwieńczy ono 50-lecie pracy twórczej Artysty.
Alicja Skalska