La Kongresa Centro en Graz, kie okazis la 111-a Kongreso de Esperantistoj, troviĝas ĝuste en la centro de urbo kun pli ol 300 000 loĝantoj.
Ĝi estas historia, belega konstruaĵo el 1885. Dum la Kongreso en 19 salonoj kunvenis pli ol 1000 esperantistoj el la tuta mondo. En la plej bela koncertejo – nomata Zamenhofa Salono – dum la kongreso ni aŭskultis plurajn belegajn internaciajn koncertojn, kiuj por ĉiam restos en nia memoro.
Partoprenante en Kongreso por la unua fojo, ni havis la eblecon renkonti homojn el diversaj regionoj de nia terglobo, kiujn kunigas la lingvo Esperanto – eksterordinara maniero komuniki trans landlimoj. Ni sukcesis – je baza nivelo – interparoli kun homoj el Francio, Turkio kaj Germanio, kio tre ĝojigis nin, ĉar montriĝis, ke tio ne estas tiel neebla, kiel ni komence pensis.
La vojaĝo al Graz ebligis al ni ankaŭ ekkoni la regionojn de Aŭstrio kaj ĝiajn historiajn monumentojn, kaj ankaŭ aliajn lokojn laŭ la vojo en Hungario kaj Slovakio.
La partopreno en la Kongreso konvinkis nin plialtigi la nivelon de nia lernado de tiu ĉi lingvo.
Finante – unuj per kanto, aliaj per scio, ankoraŭ aliaj per la koro konkeris la mondon, kaj en nia Esperanta grupo – ni ĉiuj ŝatis unu la alian.
Ula Piasecka kaj Barbara Libera
La 2-an de aŭgusto 2026, en la dua tago de la Kongreso, kadre de la Nacia Vespero, sur la scenejon eniras du viroj. Unu aspektas serioza, la dua unuavide aspektas kiel bigbita muzikisto. Montriĝas, ke ili estas la fratoj Lugisch el Stirio.
La serioza ludas kornon – tre malfacilan instrumenton. La dua ludas akordionon, citharon kaj buŝharmonikon, kaj ambaŭ kantas. Ili prezentis tian klasikan kaj popolmuzikan koncerton, ke haroj stariĝis sur la kapo. Virtuozoj kun granda “V”!
Post ili sur la scenejon eniras 16 paroj de folklora ensemblo: la virinoj estas vestitaj per roboj kun korseto, bluzoj kaj antaŭtukoj, dum la viroj portas mallongajn ledajn pantalonojn, blankajn ĉemizojn, veŝtojn kaj dikajn lanajn ĝisgenuajn ŝtrumpetojn. En tia varmego, kia tiam regis, tio meritas grandan respekton. La ensemblo dancis siajn tradiciajn popolajn dancojn; estis bele kaj varie.
La viroj prezentis la tradician alpan dancon Schuhplattler, frapante per la manoj siajn femurojn, genuojn kaj ŝuojn. La paroj estis miksitaj laŭ aĝo: junaj kun pli maljunaj. La pli maljunaj viroj dancis kun ĉarmo kaj eleganteco, dum la junaj ankoraŭ lernas. Unu afero aparte frapis nin en ilia danco: tia respekto unu al la alia. La paroj dum la tuta tempo koncentriĝis unu al la alia, tenere sin ĉirkaŭbrakis kaj rigardis unu la alian en la okulojn; ili ne rigardis malantaŭen aŭ flanken. Ankaŭ la viro, kiu akompanis ilin, estis bonega.
En Graz ni trovis trinkejon Pierogarnia u ADRIANNY. La pierogoj estis bonegaj: kun terpomo kaj fromaĝo, kun viando, spinaco, fagopiro ktp. La posedantino estas polino, devenas el Mazurio, estas parolema kaj scivolema. Ŝia edzo estas bestkuracisto, kaj ŝia filino estas tenisistino.
Ĉio, kio estas agrabla, fine finiĝas. Survoje hejmen en la buseto estis kantoj speciale komponitaj por tiu okazo kaj komuna kantado.
Wanda Śmigielska kaj Teresa Wartak
En Graz, en la centro de la malnova urbo, troviĝas Schlossberg. Ĝi estas bela, verda monteto por promenado, de kiu ni povis admiri mirindan panoramon de la urbo kaj ĝia ĉirkaŭaĵo. Oni povas supreniri tien per 260 ŝtupoj aŭ, kiel ni, promenante laŭ ombraj aleoj. Aliaj uzis la lifton – la plej rapidan transportilon al la pinto – aŭ la funikularon Schlossbergbahn.
Sur la pinto troviĝas la horloĝturo, kiu estas simbolo de Graz, kaj multaj historiaj konstruaĵoj kaj vidindaĵoj.
Kafejo sur la insulo. Tra Graz fluas la rivero Mur. Meze de tiu rivero, sub vitra kupolo, troviĝas flosanta konstruaĵo kun rekta vido al la akvo, kie oni povas trinki kafon, glason da vino aŭ manĝi etan manĝeton. Ĝi estas la kafejo Murinsel. Glaciaĵoj kaj malvarmaj trinkaĵoj tie bongustis.
Survoje hejmen ni vizitis Esztergom, tio estas Ostrihom, kie troviĝas granda kaj belega. La urbeto situas ĝuste ĉe Danubo, ĉe la hungara-slovaka limo, kaj havas la ĉarmon de la hungara provinco. La baziliko estas la plej granda preĝejo en Hungario.
Ĝi allogas centmilojn da pilgrimantoj ĉiujare. Kun la historio de tiu loko rilatas du faktoj ligitaj al Pollando. Ĉi tie troviĝis Jan la 3-a Sobieski post la venko super la turkoj, kaj en 1991 ankaŭ papo Johano Paŭlo la 2-a.
Ĉirkaŭ la templo etendiĝas parko, kaj de la monteto, sur kiu ĝi situas, oni povas admiri la vidon al Danubo, al la Maria-Valeria Ponto (nomita laŭ la filino de Sissi kaj Francisko Jozefo) kaj al Slovakio.
Krystyna Sochacka
La abatejo Rein troviĝas 20 km norde de Graz. Ĝi estas la plej malnova ekzistanta cisterciana monaĥejo en la mondo, fondita en 1129.
Ĝi ravas per sia bela baroka arkitekturo, riĉe ornamita interno kaj trankvila, historia etoso. Ĝi estas grava historia monumento de Stirio kaj loko, kiu kunigas historion, arton kaj monaĥan tradicion. Tie ni vidis riĉe ekipitan bibliotekon kun mezepokaj manuskriptoj kaj libroj eldonitaj dum la jarcentoj de la ekzisto de la abatejo.
La kastelo Eggenberg troviĝas ekster la urbocentro de Graz. Ĝi estas unu el la plej belaj barokaj palacoj de Aŭstrio kaj troviĝas en la listo de Unesko. Ĝi estas ĉirkaŭita de vasta parko, en kiu oni povas admiri aleojn, historiajn skulptaĵojn kaj belan naturon. La palaco elstaras ankaŭ pro sia simbola arkitekturo – ĝia aranĝo rilatas al la kalendaro kaj al la ordo de la kosmo. Ĝiaj turoj simbolas la kvar sezonojn, la pordegoj – la 12 monatojn, kaj la 365 fenestroj – la tagojn de la jaro. En la internoj, kie konserviĝis belegaj dekoracioj, troviĝas numismatika kaj arkeologiaj kolektoj kaj kolektoj de la Universalmuseum Joanneum.
La Moderna Arta Galerio en Graz, konata kiel Kunsthaus Graz, estas eksterordinare karakteriza betona konstruaĵo de nuntempa arkitekturo. Ĝia nekutima, rondigita formo similas al „granda alveninto el la kosmo” kaj klare kontrastas kun la historia urbokonstruaĵo. La ekstera kovraĵo de la konstruaĵo konsistas el vico de polimeraj paneloj. En la karakterizaj, norden direktitaj elstaraĵoj troviĝas fenestroj. Ĝi aspektas aparte interese vespere, kiam la fasado de la konstruaĵo estas prilumata.
Unu el la elekteblaj temoj en la kongresa programo estis kunsido de la regiona komisiono de UEA kun reprezentantoj el ĉiuj landoj de Norda kaj Suda Ameriko kaj Karibio. Reprezentantoj de ĉiuj landoj parolis pri la evoluo kaj agado de siaj naciaj Esperanto-organizaĵoj – pri sukcesoj kaj malfacilaĵoj.
Ewa Merha kaj Barbara Głód-Szarzyńska
Kaj jen okazis. Venis merkredo. La Kongreso finiĝis. Ni ekveturas. 140 km. La kondiĉoj estas bonaj, agrabla klimatizilo en la buseto. Ekster la fenestroj verda pejzaĝo – ripozo por la okuloj. Tamen post varmegaj tagoj kaj nesufiĉe dormitaj noktoj eta dormeto estas rekomendinda.
Subite – kio estas tio? Ĉu mi jam dormas? Ĉu iu vokas? „Kiu volas kuketon, bombonon, ĉokoladeton, aŭ eble prunon, vinberon, oranĝon?” Kion vi miras? Tio ja estas ĝoja, malavara Frateco!! Tiel estis dum la tuta vojaĝo. Kaj surloke: „oh!” kaj „ah!” Jen Minimundus en Klagenfurt, la fama parko de miniaturoj. Ŭaŭ, iom granda! 26 000 m², 166 modeloj de famaj konstruaĵoj el 50 landoj, je skalo 1:25.
Aj jen komenciĝis: legado, rigardado, rekonado kaj, kompreneble, fotado. Ni havis multe da tempo, do ni sidis sur benkoj kaj revenis al niaj plej ŝatataj modeloj.
La plej rekoneblaj kaj imponaj estis:
1. Baziliko de Sankta Petro en Vatikano – mirindaĵo; ĝia konstruado daŭris 7 jarojn.
2. Eiffel-Turo – la modelo altas pli ol 12 metrojn.
3. CN Tower en Toronto – la plej alta modelo, 23 m; hohoho!
4. Taj Mahal – preciza kaj belega.
5. Sagrada Familia en Barcelono – tiom da detaloj; kiel bone estas admiri ĝin de proksime!
6. Kaj jen nia speciala sesaĵo: Schlossberg – la kastela monteto en Graz kun la Horloĝturo, kie la granda montrilo montras la horojn, kaj la malgranda la minutojn. Napoleono volis detrui la turon, sed la loĝantoj de Graz kolektis monon kaj elaĉetis ĝin de la francoj. Hura!!
Kaj nu, ĝi plaĉis al ni. Iuj eĉ ŝanĝis la profilfotojn en siaj telefonoj por konservi unu el la miniaturoj. Sed tio ankoraŭ ne estis la fino de la spektaklo. Estis trajnoj, vagonetoj, parizrado kaj eĉ kosmopramo. Kompreneble, ni ankaŭ iris al la 4D-kinejo.
Ĝi skuis nin, timigis nin, sed la amuzo estis grandega.
Nu, ĉu jam ĉio? Ho ne. Ne! Estis ankoraŭ bongusta kaj „grandega” tagmanĝo.
Krystyna Szpilowska
Graz – ĉefurbo de Stirio, la dua plej granda urbo de Aŭstrio, situanta proksime al la Stiriaj Alpoj. La urbo estiĝis sur la loko de pli frua slava setlejo nomata Gradec.
La Kongreso okazis en bela 19-jarcenta konstruaĵo kun interesa ĉiutaga programo de aranĝoj, koncertoj kaj renkontiĝoj kun konatoj el la lando kaj el eksterlando. La proksime situantaj japanaj kaj ĉinaj restoracioj liveris interesajn gustajn spertojn. La lasta, internacia kongresa vespero estis interesa prezento de reprezentantoj de diversaj landoj. En mia memoro restis aparte la prezento de korea virino kun dancaj elementoj kaj tiu de la aŭstroj, kiuj riĉigis la dancon per lumaj elementoj akompanataj de muziko de aŭstraj komponistoj.
Ĉiutage survoje al la kongresejo ni promenis tra la ĉarma malnova urbocentro de Graz. Vespere ankaŭ tie okazis koncertoj. Mian atenton aparte kaptis la prezento de kuba grupo – laŭ la ritmo de ilia energia muziko amuziĝis la tuta promenejo.
La restadon kompletigis ekskursoj al Novapark Flugzeughotel, al la kastelo Eggenberg kaj al Minimundus – miniatura mondo proksime de la lago Wörthersee; loko por lerni, amuziĝi kaj ripozi.
Mi tre agrable memoras la vojaĝon. Mi dankas ĉiujn partoprenantojn kaj mian ĉambrokunulinon. La organizado kaj la etoso dum la vojaĝo kaj dum la restado estis bonegaj.
Opyd Stanisława
La 6-an de aŭgusto, en grupeto de kelkaj personoj, ni vizitis la restoracion situantan ĉe Novapark Flugzeughotel en Graz. La restoracio estas vizitebla en la tempo, kiam ĝi estas fermita por konsumantoj. Ĝi troviĝas en la fuzelaĝo de aviadilo Boeing 727, kiu apartenis al la lasta prezidento de komunista Ĉeĥoslovakio. Apude troviĝas aviadilo Iljuŝin Il-62M, en kiu ankaŭ estas restoracio kaj trinkejo. La aviadiloj troviĝas sur la tegmento de la hotelo, je alteco de pli ol 20 metroj.
Ni ankaŭ vizitis GATE–08, unu el la plej grandaj flugsimulaj centroj en Eŭropo.
Ni vidis tri profesiajn simulilojn ekipitajn per altnivelaj komputiloj, kiuj reproduktas la sistemojn de aviadilo en reala tempo. Temas pri simuliloj de Cessna, Boeing 737–800 NG kaj Airbus A319/320. Oni montris al ni per unu el ili simuladon de surteriĝo de Airbus A-320 en noktaj kondiĉoj.
Marian Kocyk
Por mi partopreno en la Universala Kongreso de Esperanto estas tre malĝoja, ĉar multaj „gesamideanoj” mortis, do nun mi vere malofte renkontas konatojn. Tamen estas ankaŭ bona flanko de tio, ke pro mia ofta ĉeesto en kongresoj mi konas kelkajn prelegantojn.
Pro tio mi elektis IKU4 pri Walter Whitman, „La poeto de la Novaj Usono-Ŝtatoj”, prezentitan de Humphrey Tonkin, kiun mi memoras el aliaj kongresoj. Li tre bone, vigle kaj kun humuro prezentis tiun poeton. Mi ĉiam memoros lian humursenton. Mi estas tre kontenta, ke mi povis plivastigi mian scion.
Bedaŭrinde mi ne povas tion diri pri la dua prelego, kiun mi aŭskultis: „Psikologiaj avantaĝoj de la proverboj de Zamenhof”. Mi atendis almenaŭ unu el la proverboj, kiujn mi konas el lernolibroj, sed vane. La preleganto, laŭ mi, neklare prezentis sian vidpunkton, do mi perdis paciencon kaj forlasis la salonon.
Sed ĉiuokaze mi ĝojas, ke mi povis tion vidi.
Jolanta Kieres
Kongreso kun Melpomeno – Artaj aranĝoj.
19-jarcenta palaco en la koro de Graz, la impona sidejo de la Kongresa Centro, fariĝis bonega loko por multaj Esperantaj kulturaj eventoj.
La bone akustika koncertejo – Stefaniensaal, kun balkonoj, disponigis lokojn por ĉiuj Kongresanoj. Sur la impona orgeno, ofte nomata reĝa, koncertis la vicorgenisto de la pariza baziliko Saint-Germain kune kun la juna soprano Linda. Sur la scenejo prezentis sin el la tuta mondo Esperantaj muzikaj kaj dancaj grupoj, orkestroj, virtuozoj kaj 100-persona internacia Esperanta Koruso, ekzistanta jam de 50 jaroj, sub la direktado de Zdravka Boytcheva.
Specialan atenton meritas la koncerto de la afrikano Abel Massiala, kiu kun gitara akompano kantis kantojn en pluraj afrikaj dialektoj, en kvin eŭropaj lingvoj kaj en Esperanto.
Dum la Internacia Vespero, kiam ĉiu el ni povis prezenti mallongan artan programon, Abel Massiala kreis voĉ-instrumentan grupon el volontuloj de pluraj kontinentoj. Tio estis bela elemento de la interigo de Esperantistoj el la tuta mondo.
Fine granda surprizo por ĉiuj estis la unua publika, virtuoza prezentado de la „Esperanta Valso”, speciale komponita en 1951 de Peter Schwarz por piano por la partoprenantoj de la Aŭstria Esperanta Kongreso. La nigra-blanka klavaro de la „Steinway” portis ĝiajn sonojn tra la tuta mondo.
Domaĝe, ke dum tiu Kongreso mankis prezento de la pola kulturo.
Alicja Skalska kaj Krystyna Słaby
En Bielsko-Biała okazis la 43-a Kongreso de la Pola Asocio de Esperantistoj, kun la temo: “Inter montoj kaj kulturoj – kune per Esperanto.”
Partoprenis ĉirkaŭ 130 personoj, inter ili dekkelk-membra grupo de esperantistoj el Sud-Koreio, kaj unuopaj partoprenantoj el Germanio, Slovakio, Nederlando kaj Francio. El Nowy Sącz estis tri el ni: Jolanta Kieres, kaj Bożena kaj Marian Kocyk.
La programeroj okazis en la konstruaĵo de la Beskida Librotenejo, tre bone adaptita al tia speco de kunveno.
Komence, laŭ kutimo, okazis ekskurso en la ĉirkaŭaĵo: al la kastelo en Pszczyna, la ĝardenoj Kapias, kaj la vilaĝo Wilamowice, en kiu konserviĝis la originala lingvo de la iamaj loĝantoj – iom simila al la germana kaj la nederlanda.
La sudkoreaj partoprenantoj faris prelegojn pri la kulturo de Sud-Koreio kaj pri la etapoj de ekonomia evoluo. Ili ankaŭ gvidis mallongan kurson de tradicia korea danco. Inter la interesaj prezentoj estis malnovaj esperantaj reklamoj kaj vojaĝimpresoj el Vjetnamio.
La arta programo estis escepte riĉa. Krom la konata satiro-aktora duopo Sasza Pilipowić kaj Georgo Handzlik, prezentis sin: la tre fama kaj ŝatata nederlanda grupo Kajto, kaj la elstara franca artisto el Tuluzo, konata en la esperanta mondo sub la kaŝnomo JoMo. Ni ankaŭ aŭskultis la duopon el Poznano SuMi, tio estas Zuzanna Kornicka kaj Mirosław Bartkowiak.
La urbo Bielsko-Biała valoris viziton pro sia riĉa historio kaj interesa arkitekturo de Cieszyn Silezio, kie – en la teritorio regata de la Habsburga Aŭstrio-Hungario – miksiĝis la kulturoj de poloj, ĉeĥoj kaj slovakoj.
La kongresoj de la Pola Asocio de Esperantistoj havas grandan grupon da subtenantoj kaj estas gravaj eventoj en la esperanta movado.
Bożena Kocyk
La 13-an de aprilo ni eniris la trajnon… sed ne iun ajn… la trajnon INTERCITY je la 13:10 kaj ni ekveturis direktre al Varsovio.
La vojaĝo estis tute bona, la lokoj estis numeritaj, ĉiu havis sian seĝon kaj eĉ faldeblan tableton. Ni alvenis al la stacidomo Varsovio Centra je la 17:48, kaj tie ni eniris la trajnon al Bjalistoko. Sur la stacidomo en Bjalistoko atendis nin NINA, esperantistino per granda „E”. Ni salutis nin korespure, kaj Nina kondukis nin al la bushaltejo kaj akompanis nin ĝis la Hotelo IBIS, kie ni estis loĝigitaj en duopaj ĉambroj. Ni fiksis la renkontiĝon por la dua tago de nia ekskurso, t.e. la 14-a de aprilo.
. La 14-an de aprilo 2026 la grupo komencas sian aventuron kaj la malkovradon de la trezoroj de Podlaĥio.
La rolon de gvidanto kaj gvidisto akceptis Nina Pietuchowska, instruistino de Esperanto en diversaj kursoj kaj esperanctaj aranĝoj: SES, BET, Italaj Kongresoj ktp.
Bjalistoko estas la ĉefurbo de la podlaĥia provinco. Ĝi estas administra-ekonomia, kultura kaj scienca centro. Urbo, kie interplektiĝas diversaj kulturoj kaj tradicioj, kaj kie oni povas provi diversajn gustojn. Ĝi estas la urbo de Ludoviko Zamenhof. Ĉi tie naskiĝis la konata kuracisto, la kreinto de la lingvo Esperanto. Hodiaŭ, Nina gvidas nin laŭ la itinero de Esperanto kaj multaj kulturoj – ŝi rakontas pri la historio de la preterpasataj lokoj kaj objektoj: pri la lernejo, kie li komencis sian edukadon antaŭ la foriro al Varsovio, pri lia familia domo, kaj pri la domo de Jakub Szapiro, alia grava esperantisto. Ni vidos la karakterizan Merkatan Placon de Kościuszko kaj historiajn templojn…
Ni vizitas la Centron Ludoviko Zamenhof, kie estas kolektitaj riĉaj memoraĵoj el tiu periodo en la ekspozicio „Bjalistoko de la juna Zamenhof”. Ni ekvojas al la Palaco de Branicki, la vizitkarto de Bjalistoko. Jam de malproksime altiras la atenton la Granda Pordego „Grifo” kaj la impona baroka Palaco de Branicki – nomata la Versajlo de la Nordo. Sorĉas la riĉaj interieroj, elementoj de la parko kaj ĝardenoj en la franca stilo, kaj la riĉaj kolektoj de la muzeo. Ĉi tie troviĝas la sidejo de la Medicina Universitato kaj la Muzeo de Farmacio.
La 14-a de aprilo estas la 109-a mortodatreveno de Ludoviko Zamenhof. Nia grupo estis invitita de la Bjalistoka Esperanto-Societo kaj la Bjalistoka Kultura Centro por soleni tiun ĉi datrevenon. Ĉe la monumento de la Patrono de Esperanto oni metis florarojn. Okazis paroladoj de reprezentantoj de la organizoj kaj komuna memoriga foto. Ankaŭ per komuna foto estis dokumentita la renkontiĝo ĉe la monumento de la „Juna Zamenhof”.
La riĉan programon de la unua tago en Bjalistoko ni finas en agrabla etoso dum renkontiĝo kun la bjalistokaj esperantistoj en ilia sidejo. Nia senlaca gvidantino Nina eĉ ĉi tie dividas siajn kolektojn el la historiaj paĝoj de sia amata urbo.
. La duan tagon plenigis du ekskursoj. La unua al Tykocin – ĉarma urbeto situanta ĉirkaŭ 30 km okcidente de Bjalistoko. Tie troviĝas malfrugotika preĝejo de la Sankta Triunuo. Ĝi havas imponan monumentan formon, kiu faras grandan impreson. Ni vizitis la grandan sinagogon, tre bone konservitan kaj posedantan grandan kolekton de judaikaĵoj. Apud la sinagogo troviĝas la restoracio Tejsza, kiu servas judan kuirarton. En Tykocin, en la kastelo, la reĝo Aŭgusto la 2-a starigis la Ordenon de la Blanka Aglo en la jaro 1703. Tion memorigas monumento. Aliflanke de la rivero Narew staras la reĝa kastelo, rekonstruita de privata posedanto.
La dua ekskurso en tiu tago estis vojaĝo al Święta Woda (Sankta Akvo), fonteto kun miraklaj ecoj. Tie troviĝas la Monto de Krucoj, kie pilgrimantoj lasas krucojn. Ĉio ĉi faras impreson. La tago estis intensa kaj lasis multajn pozitivajn impresojn.
En la tria tago de la ekskurso ni vizitis la lokon Supraśl, situantan proksime de Bjalistoko. Ĝi estas ĉarma urbeto konata pro sia riĉa historio, monumentoj kaj unika etoso. Supraśl havas historion datitan ekde 1501, kiam en la arbarrezervejo Suchy Hrud estis fondita la ortodoksa Monaĥejo translokita el Gródek, kies fondinto kaj ĉefa dotinto estis la vojevodo de Novogrudok, Aleksander Chodkiewicz.
La legendo pri la fondo de la monaĥejo diras, ke la monaĥoj el Gródek, post pluraj tagoj da preĝado, lasis laŭ la fluo de la rivero Supraśl lignan krucon kun relikvoj, petante la Dian Providencon, ke ĝi haltu en la loko plej taŭga por monaĥejo.
Nian vizitadon ni komencis per la Monaĥejo de la Anunciacio al la Plejsankta Dipatrino, unu el la plej gravaj ortodoksaj monaĥejoj en Pollando.
La monaĥejo estis fondita komence de la 16-a jarcento kaj tra jarcentoj ĝi estis grava religia kaj kultura centro de la regiono. Apartan impreson faris al ni la rekonstruita preĝejo de la Anunciacio, kiu estis detruita dum la Dua Mondmilito kaj poste fidele rekonstruita. Bedaŭrinde tio, kion ni vidis, estas nur tre preciza rekonstruaĵo. Kompreneble ĝi estas sakrala kaj ortodoksa konstruaĵo, sed laŭaspekte ĝi similas al gotika, brika kastelo – konstruita sur kvadrato, kun altaj muroj kaj turoj ĉe la anguloj. La templo ravas per sia monumenta arkitekturo kaj bela interiero, ĝi famas pro la vivoplenaj freskoj kovrantaj la murojn. La tuta loko emanas trankvilon kaj estas plena de historio. Ĝi estas vira monaĥejo, nuntempe loĝas tie 10 fratoj. Frato Jan, nia gvidisto, imponis al ni per sia grandega historia scio, kiun li sciis transdoni en interesa maniero, enplektante en sian rakonton multe da humuro kaj referencojn al la nuntempo. Enuo ne ekzistis. La monaĥejo mem faris al ni grandegan impreson.
La sekva punkto de la ekskurso estis la Muzeo de Ikonoj, fako de la Podlaĥia Muzeo situanta en la iama Palaco de Arĥimandritoj. Ĝi estas unu el la plej interesaj siaspecaj institucioj en Pollando. La muzeo posedas riĉan kolekton de ikonoj el la 18-a, 19-a kaj 20-a jarcentoj, kaj fragmentojn de 16-jarcentaj freskoj savitaj el la iama preĝejo. La ekspozicio ampleksas ĉirkaŭ 300 ikonojn, sakralajn objektojn kaj unikajn freskojn referencantajn interalie al la interiero de preĝejo, ermita kaverno aŭ vilaĝa kabano. Riĉigitaj per lumaj efektoj, ili celas helpi la vizitantojn kompreni la rolon (ne nur religian, sed ankaŭ historian kaj moran) de la ikono en la ortodoksismo. La muzea kolekto konsistas el religiaj bildoj, multaj el ili tre malnovaj kaj bele pentritaj. La muzeo bone klarigas, kiel la ikonoj estiĝadis kaj kial ili estas gravaj. Surprizas la vivaj koloroj kaj la kvanto de detaloj. La ekspozicio estis preparita en moderna, plurmedia maniero, dank’ al kio la vizitado estis tre interesa kaj permesis pli bone ekkoni la ortodoksan kulturon. La vizito en la muzeo estis sufiĉe pripensiga sperto.
En la plua parto de nia ekskurso, ni volonte iris kun nia gvidantino Nina al la centro de la urbeto – ni vizitis la Merkatan Placon. La placo en Supraśl estas bone flegita kaj ĉirkaŭita de historiaj konstruaĵoj. Tie regas trankvila etoso, kaj ni havis la okazon vidi la karakterizan konstruformon de la kuracloka urbeto, kaj ekkoni ĝian historion. Kompreneble estis ankaŭ tempo por „iom da bonaĵo” en la loko rekomendita de Nina, nomata „Jarzębinka”. Niaj gustosentiloj estis tie kontentigitaj 100-procente. Certe ni ne estis ĉie kaj ni ne vidis ĉion, sed simple mankis tempo por tio. Dum nia promeno tra Supraśl ni haltis ankaŭ ĉe la Palaco de la familio Bucholtz, ĉe la fabriko kaj domo de Jansen kaj aliaj interesaj objektoj, pri kiuj nia gvidantino Nina multe rakontis al ni.
Dank’ al tiu ĉi ekskurso ni havis la eblecon koni la specifecon de la regiono, vidi valorajn monumentojn kaj pasigi tempon en bela kaj trankvila loko. Supraśl tute indis viziti.
La trian tagon de nia ekskurso ni finis per komuna vespermanĝo en la hotela restoracio.
Okazis rememoroj, versetoj, kantoj – tre agrabla etoso, estis interŝanĝo de donacetoj. En la vespermanĝo ne povis manki „nia Nina”, kiu estis kun ni ekde niaj unuaj paŝoj sur la stacidomo lunde vespere. Ŝi servis al ni per sia scio, kaj historia kaj praktika, pro kio ni elkore dankis al ŝi. Estis solene kaj gaje, kaj kelkaj kolegoj jam planis la sekvan ekskurson. Nia sinjorino Prezidantino Bożena ne diris „ne”, do ni esperas pri la sekva komuna vojaĝo.
La elekto de melhundo kiel vojaĝkunulo estis grava decido, kies sekvo estis, ke kvar personoj veturis aŭte anstataŭ per trajno kun la tuta grupo. De nun via sola kompaso estos nazo lokita 10 centimetrojn super la tero, kaj la tagordo dependos de la humoro kaj obstino de la princino. Vojaĝi kun “kolbaseto” estas senfina plezuro (kun iom da frenezo), kaj enuo simple malaperas.
melhundo estas mirinda inĝenieriaĵo: ĝi estas la sola hundo, kiu povas eniri la plej mallarĝan trajnokoridoron, kaj samtempe kapablas okupi 110% de la lito en hotela ĉambro.
Kiam vin kaptas malvarmo, la melhundo montras sian superpovon – deluksa hejtadsistemo. En la aŭto ĝi okupas malmulte da spaco (vertikale) kaj senlime multe (horizontale). Vojaĝante kun melhundo, vi ĉesas esti anonima turisto. Vi fariĝas “tiu homo kun tiu longa hundeto”, ĉar melhundoj havas naturan talenton por allogi homojn – de policistoj ĝis severaj sinjorinoj ĉe la akceptejo. Kaj do:
Kiu havas melhundon,
kun ĝi kune mondon.
Ĉar estas multo da gajeco
pro la hunda longeco.
Kaj ĉio bonos ĉie,
se ĝi sekvas vin ie.
La raporto estas kolektiva laboro de la partoprenantoj de la ekskurso.
La sekva kluba kunveno okazis en MOK la 23 an de marto.
En la programo estis pritrakto de aktualaj aferoj rilataj al la vojaĝo de la grupo al Bjalistoko kaj Graz, kaj ankaŭ filmo kaj prezentaĵo.
En Bjalistoko la grupo, krom vizito de la urbo kaj ĝia ĉirkaŭaĵo kaj renkontiĝo kun lokaj esperantistoj, partoprenos en solena metado de floroj ĉe la monumento de Ludoviko Zamenhof okaze de la 109 a datreveno de lia morto. Kunorganizantoj estas la urbestraraj aŭtoritatoj.
La sekva punkto de la kunveno estis spektado de filmo, kiu en bilda kaj sprita maniero propagandas Esperanton, preparita de nia kolego Jarosław Szewczyk per utiligo de Artefarita Inteligento.
Post la filmo la partoprenantoj aŭskultis prelegon, ilustritan per tiutempaj fotoj, preparitan de Bożena kaj Marian Kocyk kun la titolo “Amo aŭ trono”, pri la plej fama amhistorio de la 20 a jarcento, tio estas tiu de la angla reĝo Eduardo la 8 a kaj sinjorino Simpson.
Ni finis la kunvenon babilante ĉe kafo kaj teo.
Bożena Kocyk
En “afrika etoso” okazis la februara kluba kunveno de CEM, kiu havis lokon en MOK la 16-an de februaro ĉi-jare. Tio eblis danke al la ĉeesto de gastoj, kiuj per siaj rakontoj transportis nin al Tanzanio.
Magdalena Tatara (esperantistino el Krakovo) kaj Robert Kamiński (prezidanto de la Ĉefa Estraro de Pola Esperanto-Asocio) partoprenis la 109-an Universalan Kongreson de Esperanto, kiu okazis de la 3-a ĝis la 10-a de aŭgusto 2024 en Aruŝo, Tanzanio — historia, unua tia evento sur la afrika kontinento. Magda kaj Robert tre rekte, varme kaj samtempe interese rakontis pri sia vojaĝo al la kongresa loko, pri Tanzanio kaj Zanzibaro, pri la kongreso mem kaj la etoso tie reganta, pri la vizititaj lokoj. Ĉio ĉi estis ilustrita per fotoj faritaj de ili mem.
Tanzanio – Unuiĝinta Respubliko Tanzanio – estas ŝtato en orienta Afriko, formita el la unuiĝo de iamaj britaj kolonioj: Tanganiko (ĝis la Unua Mondmilito germana) kaj brita Zanzibaro, kion simbolas la nomo kreita el la unuaj silaboj de ambaŭ landoj: TAN + ZAN.
Zanzibaro estas insulo en la Hinda Oceano, tute apartenanta al Tanzanio. Priskribante la landon, la prelegantoj montris gravajn objektojn kaj ankaŭ la ĉiutagan vivon de la loĝantoj en lokoj ne riĉaj, sed kolorplenaj pro stratbudoj kun lokaj varoj, kie la ĉefa transportilo por turistoj estas motorciklo.
La loĝantoj de Tanzanio estas tre afablaj kaj malfermaj, pri kio atestas ilia saluto “jambo” (saluton) kaj la diraĵo “hakuna matata”, signifanta “ne zorgu” aŭ “neniaj problemoj”, ofte aŭdata kiel saluto aŭ respondo al ĉiutagaj zorgoj – popularigita de La Leono-Reĝo, sed profunde enradikiĝinta en la kulturo de Orienta Afriko.
La kongreso okazis en la International Conference Center (AICC) en Aruŝo, en salono kiu povas enhavi ĉirkaŭ 1 500 personojn. En la kongreso partoprenis ĉirkaŭ 700 homoj el pli ol 60 landoj, kaj la ĉeftemo estis: “Lingvo, homo kaj medio por pli bona mondo”. Aruŝo estas unu el la plej grandaj urboj de Tanzanio (pli ol 600 mil loĝantoj), situanta proksime al la landlimo kun Kenjo, ĉe la piedo de la majesta monto Meru – la dua plej alta monto en Tanzanio post Kilimanĝaro. La urbo Aruŝo estas startpunkto por safarioj en norda Tanzanio. Tio donis al la kongresanoj la eblon fari ekskurson, dum kiu oni povis el la aŭtofenestro observi la tie vivantajn bestojn.
Tre interesa por vizito montriĝis la Nacia Muzeo de Natura Historio, kie troviĝas ekspozicioj pri la frua homo, pri la plantoj kaj bestoj de la regiono, kaj pri la historio de la urbo. Sur la muzeoteritorio libere promenas giganta testudo, vivanta ĉirkaŭ 200 jarojn.
Alia grava objekto estas la Centro de Afrika Kulturheredaĵo – granda artgalerio en impona konstruaĵo, kiu samtempe aludas al afrikaj simboloj. La vasta muzeokomplekso prezentas kolekton de afrika arto: lignoskulpaĵoj, statuoj, maskoj, pentraĵoj, mebloj, iloj kaj tradiciaj pordoj el Zanzibaro.
Niaj gastoj interese rakontis pri la vizito al la tombejo de polaj rifuĝintoj en Tengeru, en la regiono de Aruŝo. Tiu tombejo estas la plej granda kaj plej bone konservita loko de polaj entombigoj en Tanzanio kaj eĉ en la tuta Afriko. Tie ripozas 150 polaj ekzilitoj el la Dua Mondmilito, kiuj akompanis la armeon de generalo Anders dum la vojo el Sovetunio al Irano kaj Palestino. Ili estis transportitaj kaj loĝigitaj en britaj kolonioj, interalie en la teritorio de tiamaj Tanganiko (nun Tanzanio). La rifuĝintoj fondis setlejojn, el kiuj la plej granda estis en Tengeru, kun ĉirkaŭ 5 000 loĝantoj. La tombejo, same kiel aliaj polaj tombejoj en Tanzanio, estas prizorgata de la pola ambasado en Tanzanio kaj estas tre bone tenata – kio estas escepta kompare kun lokaj tombejoj, kiuj ne estas objekto de tia zorgo aŭ memoro.
La organizadon de la ekskurso al Tengeru helpis la tiama vic-konsulino de la Pola Ambasado en Tanzanio, Krystyna Fatyga, kiu ankaŭ partoprenis la viziton kaj rakontis la historion de la tombejo. La rakonto de niaj gastoj pri ilia vojaĝo kaj partopreno en la 109-a Universala Kongreso de Esperanto, riĉigita per multaj fotoj kaj personaj impresoj, transportis la ĉeestantojn al alia interesa kaj el multaj flankoj nekonata lando de Afriko.
La kongreso organizita en Tanzanio substrekis la kreskantan intereson pri la lingvo kaj la rolon de Esperanto en Afriko. La rakontoj pri la kongreso — kiu inkluzivis sciencajn kaj kulturajn eventojn, mediajn iniciatojn, ekumenajn diservojn – montris, ke temas pri aranĝo, kiu antaŭenigas unuecon, kunlaboron kaj Esperanton kiel ilon kunligantan homojn trans kulturaj limoj.
La prelego de Magdalena Tatara kaj Robert Kamiński estis tre varme akceptita de la partoprenantoj kaj premiita per laŭtaj aplaŭdoj. Dum la kunveno la prezidanto de la Ĉefa Estraro de PEA, Robert Kamiński, prezentis mallongan informon pri la agadoj de la asocio kaj invitis ĉiujn partopreni la 43-an Polan Kongreson de Esperantistoj, kiu okazos en Bielsko-Biała de la 23-a ĝis la 26-a de julio 2026.
Maria Baran
“June kaj kune” estas la unua muzikalo en la historio, kiu estis origine kreita en la internacia lingvo Esperanto — do ĝi ne estas traduko de iu alia verko.
Ĝia premiero okazis dum la 78-a Internacia Junulara Kongreso (IJK). La titolo de la muzikalo samtempe estas la slogano de TEJO kaj signifas “junuloj kune”. La verko rakontas la historiojn de partoprenantoj de fikcia Internacia Junulara Kongreso: kelkaj el ili trovas amon, aliaj sian nunan “lokon sur la tero”, kaj ankoraŭ aliaj neatenditan helpon.
Ne ekzistas unu sola ĉefrolulo – la ĉeftemo kaj samtempe la vera “stelo” de la spektaklo estas la kongreso mem.34 junuloj el 14 landoj kaj 5 mondopartoj kunigis siajn fortojn por realigi ĉi tiun unikan projekton. La spektaklo estis prezentita la 26-an de aŭgusto 2022 je la 20:00 dum IJK 2022 en Westelbeers, Nederlando.
Por la realigo de la projekto TEJO ricevis subtenon el la programo Erasmus+, kadre de la programo KA152. Krome, kvin aliaj asocioj kontribuis al ĝia efektivigo: Kataluna Esperanta Junularo, Germana Esperanta Junularo, Itala Federacio de Esperantistoj, EUROKKA kaj Pola Asocio de Esperantistoj.
La tuta muzikalo, same kiel la listo de unuopaj kantoj, estas spekteblaj en YouTube:
June Kaj Kune – La Muzikalo
Organizanto – June kaj Kune
Kantoj – June kaj Kune
Lidia Komar
Ĉiujare en decembro, lige kun la datreveno de la naskiĝo de la kreinto de Esperanto, CEM festas la “Tagon de Zamenhof”. Ĉi foje ni festis la 19 an de decembro 2025. Estis tradicia Zamenhofa kuko, rememoroj pri nia Amiko, la forpasinta Roman Dobrzyński, kaj komuna kantado de kristnaskaj kantoj en la lingvoj esperanto kaj pola.
“Zamenhof Tago” kaj la ekspozicio “Esperanto trans la limoj de tempo kaj spaco”, kies solena malfermo okazis la 7 an de novembro 2025 en la Urbodomo de la Galícia Urbeto en Nowy Sącz, estis du niaj eventoj dediĉitaj al la memoro de Ludoviko Zamenhof. Informoj pri tiuj aranĝoj aperis en la monda esperantista platformo “Eventa Servo”.
La “Tago de Zamenhof” en la Urba Kulturcentro komenciĝis per bonvenigo de la ĉeestantoj fare de Jolanta Kieres, Vicprezidanto de la Estraro de CEM. Inter la partoprenantoj troviĝis Jadwiga Banach, reprezentantino de la Estraro de SUTW, kiu dankante pro la invito esprimis sincerajn dezirojn de plua progreso por nia asocio kaj konvinkon pri daŭrigo de la kunlaboro inter CEM kaj SUTW.
Jolanta Kieres prezentis mallongan informon pri la tradicio kaj formoj de festado de la “Tago de Zamenhof” de esperantistoj tra la tuta mondo. Poste estis kantita la “Himno de Esperanto” kun akompano de akordiono ludata de Alicja Skalska.
La ĉefa punkto de la renkontiĝo estis rememoroj pri la forpasinta Roman Dobrzyński, eminenta pola esperantisto, ĵurnalisto kaj dokumentisto. Prelegon pri lia vivo kaj verkado, kaj precipe pri lia kunlaboro kun la esperantistoj de Nowy Sącz, prezentis Maria Baran. Fina akcento de ŝia prelego estis poemo de Halina Różanek, esperantistino el Szczecin, kiun laŭtlegis Wanda Śmigielska. La poemon Halina verkis dum la restado de nia 30 persona grupo en Germanio en 2022.
Dum la daŭrigo de la renkontiĝo sekvis personaj rememoroj de niaj esperantistoj pri Roman Dobrzyński. Bożena Kocyk rakontis pri privataj renkontoj kaj interesaj konversacioj kun Roman. Ŝi prezentis librajn eldonaĵojn de lia aŭtoreco, varme instigante al ilia legado. Siajn rememorojn pri Roman kundividis ankaŭ Alicja Skalska, Jolanta Kieres kaj Lidia Komar.
La forpasinta Roman Dobrzyński, kiel elstara esperantisto, verkisto, filmisto dokumentisto, kora homo kun granda sento de humuro kaj humanisto, restas en nia memoro kiel nia Amiko.
Dum la renkontiĝo la partoprenantoj de la esperantaj kursoj gvidataj de Jolanta Kieres prezentis mallongan humuran sceneton bazitan sur teksto de R. Dobrzyński. La tekston adaptis Ewa Merha, kaj la individuajn rolojn ludis Zofia Homoncik kaj Wanda Śmigielska.
Pro la proksimiĝantaj Kristnaskaj festoj okazis komuna kantado de kristnaskaj kantoj en esperanto kaj en la pola, kun muzika fono de akordiono ludata de Alicja Skalska. Estis ankaŭ interŝanĝo de kristnaskaj kaj novjaraj bondeziroj, kaj aparte gaje prezentis siajn dezirojn Wanda Śmigielska. En ĝoja kaj amika etoso ni gustumis la tradician “Zamenhofan Kukaĵon”.
Maria Baran
