La 13-an de aprilo ni eniris la trajnon… sed ne iun ajn… la trajnon INTERCITY je la 13:10 kaj ni ekveturis direktre al Varsovio.
La vojaĝo estis tute bona, la lokoj estis numeritaj, ĉiu havis sian seĝon kaj eĉ faldeblan tableton. Ni alvenis al la stacidomo Varsovio Centra je la 17:48, kaj tie ni eniris la trajnon al Bjalistoko. Sur la stacidomo en Bjalistoko atendis nin NINA, esperantistino per granda „E”. Ni salutis nin korespure, kaj Nina kondukis nin al la bushaltejo kaj akompanis nin ĝis la Hotelo IBIS, kie ni estis loĝigitaj en duopaj ĉambroj. Ni fiksis la renkontiĝon por la dua tago de nia ekskurso, t.e. la 14-a de aprilo.
. La 14-an de aprilo 2026 la grupo komencas sian aventuron kaj la malkovradon de la trezoroj de Podlaĥio.
La rolon de gvidanto kaj gvidisto akceptis Nina Pietuchowska, instruistino de Esperanto en diversaj kursoj kaj esperanctaj aranĝoj: SES, BET, Italaj Kongresoj ktp.
Bjalistoko estas la ĉefurbo de la podlaĥia provinco. Ĝi estas administra-ekonomia, kultura kaj scienca centro. Urbo, kie interplektiĝas diversaj kulturoj kaj tradicioj, kaj kie oni povas provi diversajn gustojn. Ĝi estas la urbo de Ludoviko Zamenhof. Ĉi tie naskiĝis la konata kuracisto, la kreinto de la lingvo Esperanto. Hodiaŭ, Nina gvidas nin laŭ la itinero de Esperanto kaj multaj kulturoj – ŝi rakontas pri la historio de la preterpasataj lokoj kaj objektoj: pri la lernejo, kie li komencis sian edukadon antaŭ la foriro al Varsovio, pri lia familia domo, kaj pri la domo de Jakub Szapiro, alia grava esperantisto. Ni vidos la karakterizan Merkatan Placon de Kościuszko kaj historiajn templojn…
Ni vizitas la Centron Ludoviko Zamenhof, kie estas kolektitaj riĉaj memoraĵoj el tiu periodo en la ekspozicio „Bjalistoko de la juna Zamenhof”. Ni ekvojas al la Palaco de Branicki, la vizitkarto de Bjalistoko. Jam de malproksime altiras la atenton la Granda Pordego „Grifo” kaj la impona baroka Palaco de Branicki – nomata la Versajlo de la Nordo. Sorĉas la riĉaj interieroj, elementoj de la parko kaj ĝardenoj en la franca stilo, kaj la riĉaj kolektoj de la muzeo. Ĉi tie troviĝas la sidejo de la Medicina Universitato kaj la Muzeo de Farmacio.
La 14-a de aprilo estas la 109-a mortodatreveno de Ludoviko Zamenhof. Nia grupo estis invitita de la Bjalistoka Esperanto-Societo kaj la Bjalistoka Kultura Centro por soleni tiun ĉi datrevenon. Ĉe la monumento de la Patrono de Esperanto oni metis florarojn. Okazis paroladoj de reprezentantoj de la organizoj kaj komuna memoriga foto. Ankaŭ per komuna foto estis dokumentita la renkontiĝo ĉe la monumento de la „Juna Zamenhof”.
La riĉan programon de la unua tago en Bjalistoko ni finas en agrabla etoso dum renkontiĝo kun la bjalistokaj esperantistoj en ilia sidejo. Nia senlaca gvidantino Nina eĉ ĉi tie dividas siajn kolektojn el la historiaj paĝoj de sia amata urbo.
. La duan tagon plenigis du ekskursoj. La unua al Tykocin – ĉarma urbeto situanta ĉirkaŭ 30 km okcidente de Bjalistoko. Tie troviĝas malfrugotika preĝejo de la Sankta Triunuo. Ĝi havas imponan monumentan formon, kiu faras grandan impreson. Ni vizitis la grandan sinagogon, tre bone konservitan kaj posedantan grandan kolekton de judaikaĵoj. Apud la sinagogo troviĝas la restoracio Tejsza, kiu servas judan kuirarton. En Tykocin, en la kastelo, la reĝo Aŭgusto la 2-a starigis la Ordenon de la Blanka Aglo en la jaro 1703. Tion memorigas monumento. Aliflanke de la rivero Narew staras la reĝa kastelo, rekonstruita de privata posedanto.
La dua ekskurso en tiu tago estis vojaĝo al Święta Woda (Sankta Akvo), fonteto kun miraklaj ecoj. Tie troviĝas la Monto de Krucoj, kie pilgrimantoj lasas krucojn. Ĉio ĉi faras impreson. La tago estis intensa kaj lasis multajn pozitivajn impresojn.
En la tria tago de la ekskurso ni vizitis la lokon Supraśl, situantan proksime de Bjalistoko. Ĝi estas ĉarma urbeto konata pro sia riĉa historio, monumentoj kaj unika etoso. Supraśl havas historion datitan ekde 1501, kiam en la arbarrezervejo Suchy Hrud estis fondita la ortodoksa Monaĥejo translokita el Gródek, kies fondinto kaj ĉefa dotinto estis la vojevodo de Novogrudok, Aleksander Chodkiewicz.
La legendo pri la fondo de la monaĥejo diras, ke la monaĥoj el Gródek, post pluraj tagoj da preĝado, lasis laŭ la fluo de la rivero Supraśl lignan krucon kun relikvoj, petante la Dian Providencon, ke ĝi haltu en la loko plej taŭga por monaĥejo.
Nian vizitadon ni komencis per la Monaĥejo de la Anunciacio al la Plejsankta Dipatrino, unu el la plej gravaj ortodoksaj monaĥejoj en Pollando.
La monaĥejo estis fondita komence de la 16-a jarcento kaj tra jarcentoj ĝi estis grava religia kaj kultura centro de la regiono. Apartan impreson faris al ni la rekonstruita preĝejo de la Anunciacio, kiu estis detruita dum la Dua Mondmilito kaj poste fidele rekonstruita. Bedaŭrinde tio, kion ni vidis, estas nur tre preciza rekonstruaĵo. Kompreneble ĝi estas sakrala kaj ortodoksa konstruaĵo, sed laŭaspekte ĝi similas al gotika, brika kastelo – konstruita sur kvadrato, kun altaj muroj kaj turoj ĉe la anguloj. La templo ravas per sia monumenta arkitekturo kaj bela interiero, ĝi famas pro la vivoplenaj freskoj kovrantaj la murojn. La tuta loko emanas trankvilon kaj estas plena de historio. Ĝi estas vira monaĥejo, nuntempe loĝas tie 10 fratoj. Frato Jan, nia gvidisto, imponis al ni per sia grandega historia scio, kiun li sciis transdoni en interesa maniero, enplektante en sian rakonton multe da humuro kaj referencojn al la nuntempo. Enuo ne ekzistis. La monaĥejo mem faris al ni grandegan impreson.
La sekva punkto de la ekskurso estis la Muzeo de Ikonoj, fako de la Podlaĥia Muzeo situanta en la iama Palaco de Arĥimandritoj. Ĝi estas unu el la plej interesaj siaspecaj institucioj en Pollando. La muzeo posedas riĉan kolekton de ikonoj el la 18-a, 19-a kaj 20-a jarcentoj, kaj fragmentojn de 16-jarcentaj freskoj savitaj el la iama preĝejo. La ekspozicio ampleksas ĉirkaŭ 300 ikonojn, sakralajn objektojn kaj unikajn freskojn referencantajn interalie al la interiero de preĝejo, ermita kaverno aŭ vilaĝa kabano. Riĉigitaj per lumaj efektoj, ili celas helpi la vizitantojn kompreni la rolon (ne nur religian, sed ankaŭ historian kaj moran) de la ikono en la ortodoksismo. La muzea kolekto konsistas el religiaj bildoj, multaj el ili tre malnovaj kaj bele pentritaj. La muzeo bone klarigas, kiel la ikonoj estiĝadis kaj kial ili estas gravaj. Surprizas la vivaj koloroj kaj la kvanto de detaloj. La ekspozicio estis preparita en moderna, plurmedia maniero, dank’ al kio la vizitado estis tre interesa kaj permesis pli bone ekkoni la ortodoksan kulturon. La vizito en la muzeo estis sufiĉe pripensiga sperto.
En la plua parto de nia ekskurso, ni volonte iris kun nia gvidantino Nina al la centro de la urbeto – ni vizitis la Merkatan Placon. La placo en Supraśl estas bone flegita kaj ĉirkaŭita de historiaj konstruaĵoj. Tie regas trankvila etoso, kaj ni havis la okazon vidi la karakterizan konstruformon de la kuracloka urbeto, kaj ekkoni ĝian historion. Kompreneble estis ankaŭ tempo por „iom da bonaĵo” en la loko rekomendita de Nina, nomata „Jarzębinka”. Niaj gustosentiloj estis tie kontentigitaj 100-procente. Certe ni ne estis ĉie kaj ni ne vidis ĉion, sed simple mankis tempo por tio. Dum nia promeno tra Supraśl ni haltis ankaŭ ĉe la Palaco de la familio Bucholtz, ĉe la fabriko kaj domo de Jansen kaj aliaj interesaj objektoj, pri kiuj nia gvidantino Nina multe rakontis al ni.
Dank’ al tiu ĉi ekskurso ni havis la eblecon koni la specifecon de la regiono, vidi valorajn monumentojn kaj pasigi tempon en bela kaj trankvila loko. Supraśl tute indis viziti.
La trian tagon de nia ekskurso ni finis per komuna vespermanĝo en la hotela restoracio.
Okazis rememoroj, versetoj, kantoj – tre agrabla etoso, estis interŝanĝo de donacetoj. En la vespermanĝo ne povis manki „nia Nina”, kiu estis kun ni ekde niaj unuaj paŝoj sur la stacidomo lunde vespere. Ŝi servis al ni per sia scio, kaj historia kaj praktika, pro kio ni elkore dankis al ŝi. Estis solene kaj gaje, kaj kelkaj kolegoj jam planis la sekvan ekskurson. Nia sinjorino Prezidantino Bożena ne diris „ne”, do ni esperas pri la sekva komuna vojaĝo.
La elekto de melhundo kiel vojaĝkunulo estis grava decido, kies sekvo estis, ke kvar personoj veturis aŭte anstataŭ per trajno kun la tuta grupo. De nun via sola kompaso estos nazo lokita 10 centimetrojn super la tero, kaj la tagordo dependos de la humoro kaj obstino de la princino. Vojaĝi kun “kolbaseto” estas senfina plezuro (kun iom da frenezo), kaj enuo simple malaperas.
melhundo estas mirinda inĝenieriaĵo: ĝi estas la sola hundo, kiu povas eniri la plej mallarĝan trajnokoridoron, kaj samtempe kapablas okupi 110% de la lito en hotela ĉambro.
Kiam vin kaptas malvarmo, la melhundo montras sian superpovon – deluksa hejtadsistemo. En la aŭto ĝi okupas malmulte da spaco (vertikale) kaj senlime multe (horizontale). Vojaĝante kun melhundo, vi ĉesas esti anonima turisto. Vi fariĝas “tiu homo kun tiu longa hundeto”, ĉar melhundoj havas naturan talenton por allogi homojn – de policistoj ĝis severaj sinjorinoj ĉe la akceptejo. Kaj do:
Kiu havas melhundon,
kun ĝi kune mondon.
Ĉar estas multo da gajeco
pro la hunda longeco.
Kaj ĉio bonos ĉie,
se ĝi sekvas vin ie.
La raporto estas kolektiva laboro de la partoprenantoj de la ekskurso.
Leave a Reply