La Kongresa Centro en Graz, kie okazis la 111-a Kongreso de Esperantistoj, troviĝas ĝuste en la centro de urbo kun pli ol 300 000 loĝantoj.
Ĝi estas historia, belega konstruaĵo el 1885. Dum la Kongreso en 19 salonoj kunvenis pli ol 1000 esperantistoj el la tuta mondo. En la plej bela koncertejo – nomata Zamenhofa Salono – dum la kongreso ni aŭskultis plurajn belegajn internaciajn koncertojn, kiuj por ĉiam restos en nia memoro.
Partoprenante en Kongreso por la unua fojo, ni havis la eblecon renkonti homojn el diversaj regionoj de nia terglobo, kiujn kunigas la lingvo Esperanto – eksterordinara maniero komuniki trans landlimoj. Ni sukcesis – je baza nivelo – interparoli kun homoj el Francio, Turkio kaj Germanio, kio tre ĝojigis nin, ĉar montriĝis, ke tio ne estas tiel neebla, kiel ni komence pensis.
La vojaĝo al Graz ebligis al ni ankaŭ ekkoni la regionojn de Aŭstrio kaj ĝiajn historiajn monumentojn, kaj ankaŭ aliajn lokojn laŭ la vojo en Hungario kaj Slovakio.
La partopreno en la Kongreso konvinkis nin plialtigi la nivelon de nia lernado de tiu ĉi lingvo.
Finante – unuj per kanto, aliaj per scio, ankoraŭ aliaj per la koro konkeris la mondon, kaj en nia Esperanta grupo – ni ĉiuj ŝatis unu la alian.
Ula Piasecka kaj Barbara Libera
La 2-an de aŭgusto 2026, en la dua tago de la Kongreso, kadre de la Nacia Vespero, sur la scenejon eniras du viroj. Unu aspektas serioza, la dua unuavide aspektas kiel bigbita muzikisto. Montriĝas, ke ili estas la fratoj Lugisch el Stirio.
La serioza ludas kornon – tre malfacilan instrumenton. La dua ludas akordionon, citharon kaj buŝharmonikon, kaj ambaŭ kantas. Ili prezentis tian klasikan kaj popolmuzikan koncerton, ke haroj stariĝis sur la kapo. Virtuozoj kun granda “V”!
Post ili sur la scenejon eniras 16 paroj de folklora ensemblo: la virinoj estas vestitaj per roboj kun korseto, bluzoj kaj antaŭtukoj, dum la viroj portas mallongajn ledajn pantalonojn, blankajn ĉemizojn, veŝtojn kaj dikajn lanajn ĝisgenuajn ŝtrumpetojn. En tia varmego, kia tiam regis, tio meritas grandan respekton. La ensemblo dancis siajn tradiciajn popolajn dancojn; estis bele kaj varie.
La viroj prezentis la tradician alpan dancon Schuhplattler, frapante per la manoj siajn femurojn, genuojn kaj ŝuojn. La paroj estis miksitaj laŭ aĝo: junaj kun pli maljunaj. La pli maljunaj viroj dancis kun ĉarmo kaj eleganteco, dum la junaj ankoraŭ lernas. Unu afero aparte frapis nin en ilia danco: tia respekto unu al la alia. La paroj dum la tuta tempo koncentriĝis unu al la alia, tenere sin ĉirkaŭbrakis kaj rigardis unu la alian en la okulojn; ili ne rigardis malantaŭen aŭ flanken. Ankaŭ la viro, kiu akompanis ilin, estis bonega.
En Graz ni trovis trinkejon Pierogarnia u ADRIANNY. La pierogoj estis bonegaj: kun terpomo kaj fromaĝo, kun viando, spinaco, fagopiro ktp. La posedantino estas polino, devenas el Mazurio, estas parolema kaj scivolema. Ŝia edzo estas bestkuracisto, kaj ŝia filino estas tenisistino.
Ĉio, kio estas agrabla, fine finiĝas. Survoje hejmen en la buseto estis kantoj speciale komponitaj por tiu okazo kaj komuna kantado.
Wanda Śmigielska kaj Teresa Wartak
En Graz, en la centro de la malnova urbo, troviĝas Schlossberg. Ĝi estas bela, verda monteto por promenado, de kiu ni povis admiri mirindan panoramon de la urbo kaj ĝia ĉirkaŭaĵo. Oni povas supreniri tien per 260 ŝtupoj aŭ, kiel ni, promenante laŭ ombraj aleoj. Aliaj uzis la lifton – la plej rapidan transportilon al la pinto – aŭ la funikularon Schlossbergbahn.
Sur la pinto troviĝas la horloĝturo, kiu estas simbolo de Graz, kaj multaj historiaj konstruaĵoj kaj vidindaĵoj.
Kafejo sur la insulo. Tra Graz fluas la rivero Mur. Meze de tiu rivero, sub vitra kupolo, troviĝas flosanta konstruaĵo kun rekta vido al la akvo, kie oni povas trinki kafon, glason da vino aŭ manĝi etan manĝeton. Ĝi estas la kafejo Murinsel. Glaciaĵoj kaj malvarmaj trinkaĵoj tie bongustis.
Survoje hejmen ni vizitis Esztergom, tio estas Ostrihom, kie troviĝas granda kaj belega. La urbeto situas ĝuste ĉe Danubo, ĉe la hungara-slovaka limo, kaj havas la ĉarmon de la hungara provinco. La baziliko estas la plej granda preĝejo en Hungario.
Ĝi allogas centmilojn da pilgrimantoj ĉiujare. Kun la historio de tiu loko rilatas du faktoj ligitaj al Pollando. Ĉi tie troviĝis Jan la 3-a Sobieski post la venko super la turkoj, kaj en 1991 ankaŭ papo Johano Paŭlo la 2-a.
Ĉirkaŭ la templo etendiĝas parko, kaj de la monteto, sur kiu ĝi situas, oni povas admiri la vidon al Danubo, al la Maria-Valeria Ponto (nomita laŭ la filino de Sissi kaj Francisko Jozefo) kaj al Slovakio.
Krystyna Sochacka
La abatejo Rein troviĝas 20 km norde de Graz. Ĝi estas la plej malnova ekzistanta cisterciana monaĥejo en la mondo, fondita en 1129.
Ĝi ravas per sia bela baroka arkitekturo, riĉe ornamita interno kaj trankvila, historia etoso. Ĝi estas grava historia monumento de Stirio kaj loko, kiu kunigas historion, arton kaj monaĥan tradicion. Tie ni vidis riĉe ekipitan bibliotekon kun mezepokaj manuskriptoj kaj libroj eldonitaj dum la jarcentoj de la ekzisto de la abatejo.
La kastelo Eggenberg troviĝas ekster la urbocentro de Graz. Ĝi estas unu el la plej belaj barokaj palacoj de Aŭstrio kaj troviĝas en la listo de Unesko. Ĝi estas ĉirkaŭita de vasta parko, en kiu oni povas admiri aleojn, historiajn skulptaĵojn kaj belan naturon. La palaco elstaras ankaŭ pro sia simbola arkitekturo – ĝia aranĝo rilatas al la kalendaro kaj al la ordo de la kosmo. Ĝiaj turoj simbolas la kvar sezonojn, la pordegoj – la 12 monatojn, kaj la 365 fenestroj – la tagojn de la jaro. En la internoj, kie konserviĝis belegaj dekoracioj, troviĝas numismatika kaj arkeologiaj kolektoj kaj kolektoj de la Universalmuseum Joanneum.
La Moderna Arta Galerio en Graz, konata kiel Kunsthaus Graz, estas eksterordinare karakteriza betona konstruaĵo de nuntempa arkitekturo. Ĝia nekutima, rondigita formo similas al „granda alveninto el la kosmo” kaj klare kontrastas kun la historia urbokonstruaĵo. La ekstera kovraĵo de la konstruaĵo konsistas el vico de polimeraj paneloj. En la karakterizaj, norden direktitaj elstaraĵoj troviĝas fenestroj. Ĝi aspektas aparte interese vespere, kiam la fasado de la konstruaĵo estas prilumata.
Unu el la elekteblaj temoj en la kongresa programo estis kunsido de la regiona komisiono de UEA kun reprezentantoj el ĉiuj landoj de Norda kaj Suda Ameriko kaj Karibio. Reprezentantoj de ĉiuj landoj parolis pri la evoluo kaj agado de siaj naciaj Esperanto-organizaĵoj – pri sukcesoj kaj malfacilaĵoj.
Ewa Merha kaj Barbara Głód-Szarzyńska
Kaj jen okazis. Venis merkredo. La Kongreso finiĝis. Ni ekveturas. 140 km. La kondiĉoj estas bonaj, agrabla klimatizilo en la buseto. Ekster la fenestroj verda pejzaĝo – ripozo por la okuloj. Tamen post varmegaj tagoj kaj nesufiĉe dormitaj noktoj eta dormeto estas rekomendinda.
Subite – kio estas tio? Ĉu mi jam dormas? Ĉu iu vokas? „Kiu volas kuketon, bombonon, ĉokoladeton, aŭ eble prunon, vinberon, oranĝon?” Kion vi miras? Tio ja estas ĝoja, malavara Frateco!! Tiel estis dum la tuta vojaĝo. Kaj surloke: „oh!” kaj „ah!” Jen Minimundus en Klagenfurt, la fama parko de miniaturoj. Ŭaŭ, iom granda! 26 000 m², 166 modeloj de famaj konstruaĵoj el 50 landoj, je skalo 1:25.
Aj jen komenciĝis: legado, rigardado, rekonado kaj, kompreneble, fotado. Ni havis multe da tempo, do ni sidis sur benkoj kaj revenis al niaj plej ŝatataj modeloj.
La plej rekoneblaj kaj imponaj estis:
1. Baziliko de Sankta Petro en Vatikano – mirindaĵo; ĝia konstruado daŭris 7 jarojn.
2. Eiffel-Turo – la modelo altas pli ol 12 metrojn.
3. CN Tower en Toronto – la plej alta modelo, 23 m; hohoho!
4. Taj Mahal – preciza kaj belega.
5. Sagrada Familia en Barcelono – tiom da detaloj; kiel bone estas admiri ĝin de proksime!
6. Kaj jen nia speciala sesaĵo: Schlossberg – la kastela monteto en Graz kun la Horloĝturo, kie la granda montrilo montras la horojn, kaj la malgranda la minutojn. Napoleono volis detrui la turon, sed la loĝantoj de Graz kolektis monon kaj elaĉetis ĝin de la francoj. Hura!!
Kaj nu, ĝi plaĉis al ni. Iuj eĉ ŝanĝis la profilfotojn en siaj telefonoj por konservi unu el la miniaturoj. Sed tio ankoraŭ ne estis la fino de la spektaklo. Estis trajnoj, vagonetoj, parizrado kaj eĉ kosmopramo. Kompreneble, ni ankaŭ iris al la 4D-kinejo.
Ĝi skuis nin, timigis nin, sed la amuzo estis grandega.
Nu, ĉu jam ĉio? Ho ne. Ne! Estis ankoraŭ bongusta kaj „grandega” tagmanĝo.
Krystyna Szpilowska
Graz – ĉefurbo de Stirio, la dua plej granda urbo de Aŭstrio, situanta proksime al la Stiriaj Alpoj. La urbo estiĝis sur la loko de pli frua slava setlejo nomata Gradec.
La Kongreso okazis en bela 19-jarcenta konstruaĵo kun interesa ĉiutaga programo de aranĝoj, koncertoj kaj renkontiĝoj kun konatoj el la lando kaj el eksterlando. La proksime situantaj japanaj kaj ĉinaj restoracioj liveris interesajn gustajn spertojn. La lasta, internacia kongresa vespero estis interesa prezento de reprezentantoj de diversaj landoj. En mia memoro restis aparte la prezento de korea virino kun dancaj elementoj kaj tiu de la aŭstroj, kiuj riĉigis la dancon per lumaj elementoj akompanataj de muziko de aŭstraj komponistoj.
Ĉiutage survoje al la kongresejo ni promenis tra la ĉarma malnova urbocentro de Graz. Vespere ankaŭ tie okazis koncertoj. Mian atenton aparte kaptis la prezento de kuba grupo – laŭ la ritmo de ilia energia muziko amuziĝis la tuta promenejo.
La restadon kompletigis ekskursoj al Novapark Flugzeughotel, al la kastelo Eggenberg kaj al Minimundus – miniatura mondo proksime de la lago Wörthersee; loko por lerni, amuziĝi kaj ripozi.
Mi tre agrable memoras la vojaĝon. Mi dankas ĉiujn partoprenantojn kaj mian ĉambrokunulinon. La organizado kaj la etoso dum la vojaĝo kaj dum la restado estis bonegaj.
Opyd Stanisława
La 6-an de aŭgusto, en grupeto de kelkaj personoj, ni vizitis la restoracion situantan ĉe Novapark Flugzeughotel en Graz. La restoracio estas vizitebla en la tempo, kiam ĝi estas fermita por konsumantoj. Ĝi troviĝas en la fuzelaĝo de aviadilo Boeing 727, kiu apartenis al la lasta prezidento de komunista Ĉeĥoslovakio. Apude troviĝas aviadilo Iljuŝin Il-62M, en kiu ankaŭ estas restoracio kaj trinkejo. La aviadiloj troviĝas sur la tegmento de la hotelo, je alteco de pli ol 20 metroj.
Ni ankaŭ vizitis GATE–08, unu el la plej grandaj flugsimulaj centroj en Eŭropo.
Ni vidis tri profesiajn simulilojn ekipitajn per altnivelaj komputiloj, kiuj reproduktas la sistemojn de aviadilo en reala tempo. Temas pri simuliloj de Cessna, Boeing 737–800 NG kaj Airbus A319/320. Oni montris al ni per unu el ili simuladon de surteriĝo de Airbus A-320 en noktaj kondiĉoj.
Marian Kocyk
Por mi partopreno en la Universala Kongreso de Esperanto estas tre malĝoja, ĉar multaj „gesamideanoj” mortis, do nun mi vere malofte renkontas konatojn. Tamen estas ankaŭ bona flanko de tio, ke pro mia ofta ĉeesto en kongresoj mi konas kelkajn prelegantojn.
Pro tio mi elektis IKU4 pri Walter Whitman, „La poeto de la Novaj Usono-Ŝtatoj”, prezentitan de Humphrey Tonkin, kiun mi memoras el aliaj kongresoj. Li tre bone, vigle kaj kun humuro prezentis tiun poeton. Mi ĉiam memoros lian humursenton. Mi estas tre kontenta, ke mi povis plivastigi mian scion.
Bedaŭrinde mi ne povas tion diri pri la dua prelego, kiun mi aŭskultis: „Psikologiaj avantaĝoj de la proverboj de Zamenhof”. Mi atendis almenaŭ unu el la proverboj, kiujn mi konas el lernolibroj, sed vane. La preleganto, laŭ mi, neklare prezentis sian vidpunkton, do mi perdis paciencon kaj forlasis la salonon.
Sed ĉiuokaze mi ĝojas, ke mi povis tion vidi.
Jolanta Kieres
Kongreso kun Melpomeno – Artaj aranĝoj.
19-jarcenta palaco en la koro de Graz, la impona sidejo de la Kongresa Centro, fariĝis bonega loko por multaj Esperantaj kulturaj eventoj.
La bone akustika koncertejo – Stefaniensaal, kun balkonoj, disponigis lokojn por ĉiuj Kongresanoj. Sur la impona orgeno, ofte nomata reĝa, koncertis la vicorgenisto de la pariza baziliko Saint-Germain kune kun la juna soprano Linda. Sur la scenejo prezentis sin el la tuta mondo Esperantaj muzikaj kaj dancaj grupoj, orkestroj, virtuozoj kaj 100-persona internacia Esperanta Koruso, ekzistanta jam de 50 jaroj, sub la direktado de Zdravka Boytcheva.
Specialan atenton meritas la koncerto de la afrikano Abel Massiala, kiu kun gitara akompano kantis kantojn en pluraj afrikaj dialektoj, en kvin eŭropaj lingvoj kaj en Esperanto.
Dum la Internacia Vespero, kiam ĉiu el ni povis prezenti mallongan artan programon, Abel Massiala kreis voĉ-instrumentan grupon el volontuloj de pluraj kontinentoj. Tio estis bela elemento de la interigo de Esperantistoj el la tuta mondo.
Fine granda surprizo por ĉiuj estis la unua publika, virtuoza prezentado de la „Esperanta Valso”, speciale komponita en 1951 de Peter Schwarz por piano por la partoprenantoj de la Aŭstria Esperanta Kongreso. La nigra-blanka klavaro de la „Steinway” portis ĝiajn sonojn tra la tuta mondo.
Domaĝe, ke dum tiu Kongreso mankis prezento de la pola kulturo.
Alicja Skalska kaj Krystyna Słaby
